Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Улуус олоҕо: Бүлүүчээҥҥэ сиэлтэн-кылтан сөрүө оҥоһуутун баһылаабыттар

D25B2676 - Якутское-Cаха ИА
D25B2744 - Якутское-Cаха ИА
D25B2737 - Якутское-Cаха ИА
D25B2735 - Якутское-Cаха ИА
D25B2719 - Якутское-Cаха ИА
D25B2697 - Якутское-Cаха ИА
D25B2695 - Якутское-Cаха ИА
D25B2681 - Якутское-Cаха ИА
D25B2704 - Якутское-Cаха ИА
D25B2677 - Якутское-Cаха ИА
D25B2673 - Якутское-Cаха ИА
D25B2669 - Якутское-Cаха ИА
D25B2730 - Якутское-Cаха ИА
D25B2716 - Якутское-Cаха ИА
D25B2715 - Якутское-Cаха ИА
D25B2714 - Якутское-Cаха ИА
D25B2713 - Якутское-Cаха ИА
D25B2712 - Якутское-Cаха ИА
D25B2701 - Якутское-Cаха ИА
D25B2699 - Якутское-Cаха ИА
D25B2698 - Якутское-Cаха ИА
D25B2688 - Якутское-Cаха ИА
D25B2687 - Якутское-Cаха ИА
D25B2686 - Якутское-Cаха ИА
D25B2684 - Якутское-Cаха ИА
Улуус олоҕо: Бүлүүчээҥҥэ сиэлтэн-кылтан сөрүө оҥоһуутун баһылаабыттар - Якутское-Cаха ИА
Фото: ysia.ru

Бүлүүчээн — Сунтаар улууһун саамай ыраах нэһилиэгэ. Улуус кииниттэн 160 килэмиэтир тэйиччи сытар. “Сахамедиа” холдинг суруналыыстара “Улуус олоҕо” бырайыак чэрчитинэн дьон-сэргэ хайдах тэринэн олорорун илэ харахпытынан көрөөрү ол диэки айаҥҥа туруннубут.

Бүлүүчээҥҥэ суол олус тупсубутун аргыстарбыт кэпсииллэр. Аҕыйах сыллааҕыта диэри хонон баран эргиллэр сиргэ, билигин икки-үс чааһынан тиийиллэр буолбут. Массыынабыт сындыыстана көтөр. Кыһыҥҥы айылҕа кэрэтин өйдөөн-дьүүллэн көрбөккө, дуоһуйбакка хаалыах курдукпут. Ити эрээри кэрэ-бэлиэ миэстэлэргэ, айылҕа анаан оҥорбут дьикти сирдэригэр тохтоон аастыбыт. Дэриэбинэҕэ чугаһыырбытыгар хаар хайалар көһүннүлэр. Бүлүү өрүс кэрэ-бэлиэ кытылынан тайаан сытар үрдүк очуос таастар. Бүлүүчээн Наахара нэһилиэгин кытта кыраныыссалаһар.

1 из 11

Биһигини «Улуус маастара», «Саха сиригэр норуот оҥоһуктарын маастара» уонна «Норуот маастара» диэн үрдүк ааттары сүгэр Марфа Контогорова балаҕаныгар сирдээн аҕаллылар.

Тастан көрдөххө, аныгылыы быһыылаахтык тутуллубут балаҕан иһэ сылааһынан илгийэ, көмүлүөк оһох тачырҕас тыаһынан көрүстэ. Сунтаардар ыраахтан-чугастан кэлбит ыалдьыттары айах тутан, кыынньар кымыһынан, сылаас алаадьынан көрсөр үтүө үгэстээхтэр. Ол сиэринэн хаһаайка Марфа Николаевна алгыс тылын этэ-этэ, сүүспүтүгэр оһох күлүн аҕаата.

Харахпыт балаҕан эркиннэригэр кичэллээхтик ыйаммыт сиэл, кыл оҥоһуктарга хатанна. Улахан паннолар, дьэрэкээн көбүөрдэр, хартыыналар айар куттаах, ураты талааннаах маастардар бу нэһилиэккэ олохсуйбуттарын кэпсииргэ дылылар. Балаҕан түннүктэрин сабыылара эмиэ аныгылыы моһуоннаахтар, үрүҥ сиэлтэн оҥоһуллубуттар. Быыстаах-хайаҕастаах өрүллүбүт буолан, сырдыгы төһө баҕарар киллэрэллэр. Хаһаайка этэринэн, үрүҥ сылгылар күн энергиятын ордук күүскэ хомуйаллар.

1 из 13

Хартыыналары биһирии көрбүппүт кэннэ Марфа Николаевна кэпсээнин саҕалаата.
Кэргэним Константин Михайлович дьиэбит тэлгэһэтигэр балаҕан тутуутун саҕалаабыта. Кэлин баһылык Федор Прокопьевич 150 тыһыынча харчынан көмөлөһөн, силигин ситэрбиппит. Онон, нэһилиэк 2014 сыллаахха балаҕаммыт аанын биир дойдулаахтарбытыгар тэлэччи арыйбыппыт. 2001 сылтан «Саха саргыта» диэн түмсүү тэринэммит сиэлинэн оҥоһуктары айабыт-тутабыт. Сыыйа-баайа үөрэнэн, уопутуран, билигин сөрүө оҥоһуутугар ылыстыбыт. Сөрүөлэрбит сорохторо Национальнай художественнай мусуой биир салаатыгар уонна нэһилиэкпит уус-уран галереятын мусуойугар дьон көрүүтүгэр тураллар. Быһааран биэрэр буоллахха, Бүлүүчээннээҕи галерея 1987 с. аһыллыбыта. Бүгүҥҥү туругунан, бастакы уонна соҕотох дьиэ буолар. Манна араас тэрээһиннэри ыытабыт. Холобур, бэҕэһээ биир үөрэнээччим Клеопатра Контогорова «Өбүгэ илдьитэ» быыстапкатын туруорда.

Дьокуускайдааҕы «Симэх» галереяны кытта ыкса сибээстээхтик үлэлииллэр. Өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллар быыстапкаларга үксүн сөрүө оҥоһуктарынан кытталлар. Үлэлэргит хайысхаларынан, тутулларынан уус-уран прикладной искусствоҕа киирсэллэр. Онтон олбохторо, сөрүөлэрэ саха үгэс буолбут, күн бүгүҥҥэ диэри харыстаан илдьэ кэлбит оҥоһуктара.

Марфа Николаевна тарбахтара соло буолбаттар. Үрүҥ сиэл төкүнүктэри биир кэм имигэс-имигэстик эргитэ-урбата тутар, ойуу таһаарар, ол быыһыгар оҥоһуктарын астыммыт харахтарынан имэрийэ көрөр.

Кини салайар түмсүүтүгэр 12 киһи баар да, сорохтор кыһыҥҥы кэмҥэ Мирнэйгэ, Дьокуускайга кыстыы барар буоланнар, билигин дьаныһан туран үлэлээччи аҕыйаан биэрэр кэмэ эбит.

Маннык үлэ уһун унньуктаах бириэмэни, тулууру эрэйэрин, сорохтор сиэли ыраастыыры кирдээх-хохтоох үлэ курдук санаан тохтуулларын сибигинэйэ былаан кэпсиир.

Марфа Колмогорова сиэлинэн хайдах үлэлиири биир дойдулаахтарыгар, кэлэр кэнчээри ыччаттарыгар үөрэтэр баҕалаах буолан, оскуола үөрэнээччилэрин «Эбээ оскуолатыгар» алта сыл дьарыктаабыт. Хомойуох иһин, «Оҕолору учуутал идэтэ суох киһи үөрэтиэ суохтаах» диэн үөһээттэн ыйыы-кэрдии кэлэн, дьарыгы тохтоппуттар. « Ол гынан баран, сыыһа бобуу буолбутун өйдөөтүлэр быһыылаах. Норуот маастардара үөрэттинэр диэн буолла, онон оҕолорбутун салгыы мантан инньэ дьарыктыырбыт буолуо. Биһиги түмсүүбүтүгэр Клеопатра Контогорова, Матрена Морозова курдук улуус маастардара бааллар », — диэн норуот маастара салгыы кэпсиир.

«Саха саргыта» түмсүү далбар хотуттарын үлэлэрэ элбэх сыраттан, кыһамньыттан, саха үгэс буолбут дьарыгар тапталларыттан, бэриниилэриттэн тахсарын көрөн сөхтүбүт. Марфа Николаевна «биэс харахтаах» диэн ааттыыр паннотын 16 дьахтар биир кыһыны быһа тикпит. Балаҕан ыйыттан саҕалаан баран, ыам ыйыгар бүтэрбиттэр. Түмсүү чилиэннэрэ үгүстэрэ саастаах уонна сиэн-уруу элбэх дьоно буоланнар, нэдиэлэҕэ биирдэ эрэ мусталлар эбит.

Бүлүүчээн маастардарын сиэлтэн үлэлэрэ өссө биир уратылаах. Ол үгүс панноларыгар суругу тиһэллэрэ буолар. «Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат», «Айыы суолун аргыстаах аартыга» уо.д.а. суруктаах оҥоһуулар олус тупсан, бу дьарыгы баһылаабыттарын көрдөрөллөр.

Марфа Николаевна биһиги сэргээбиппитин таба көрөн: « Сунтаардар сиэлгэ үлэбит биир уратытынан ити буолуон сөп. Сорох үлэлэрбитин араас тиэмэҕэ аныыр буолан, суругунан-бичигинэн ситэрэн-хоторон биэрэбит, хатыламмат гына оҥоро сатыыбыт. Итинник суругу-бичиги киллэриини биһиги саҕалаатыбыт быһыылаах. Искусствоведтар быһааралларынан, бу үлэлэрбит мөлүйүөнүнэн сыаналаахтар үһү », – диэн кэпсээтэ.

Бүлүүчээн маастардарыгар үөрэниэн баҕалаах элбэх. Ол курдук, Марфа Контогорова ыраах сытар Кутана нэһилиэгэр тиийэн маастар-кылаас ыытыаҕыттан, анарааҥҥылар дьаныһан туран үөрэнэн, билигин өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр-көстөр, сураҕырар маастардарга тиийэ сайыннылар. Кутаналар бэйэлэрэ «Ситии» түмсүү тэринэннэр, кылынан-сиэлинэн дьарыктаналлар. Ат симэҕин оҥорон, кыбытыылаах тигиинэн элбэх быыстапкаларга кытталлар.

Бу курдук, Бүлүүчээн нэһилиэгин олохтоохторо сынньалаҥнарын туһалаахтык атаараллар. «Саха саргыта» түмсүү кыл, сиэл оҥоһуктара өрөспүүбүлүкэтээҕи, аан дойдутааҕы быыстапкаларга биһирэнэллэр. Кинилэр үлэлэрэ ис хоһоонунан, сабардамнара улаханынан, хабар тиэмэлэрэ киэҥинэн уратылаахтар. Олохтоох далбар хотуттар ону тэҥэ нэһилиэнньэни эмтээх оттору хомуйууга, туһаныыга үөрэтэллэрэ хайҕалга сылдьар.

Марфа Контогорова бэлиэтээһиннэрэ:

* Сиэлинэн , кылынан дьарыктаныы эмтиир уратылаах. Мин улаханнык ыалдьан баран, кырдьаҕастар сүбэлэринэн сылгы иигинэн-сааҕынан эмтэнэ сылдьыбытым. Онтон устунан сахам сылгытын сиэлинэн дьарыктанан барбытым. Хас биирдии кыл үтүө энергиятын ылан, доруобуйабын чөлүгэр түһэрэргэ санаммытым, чахчы туһалаата.
* Кылы, сиэли имитии эккин-сииҥҥин массаастыыр, илбийэр. Оҕо тарбахтарын моториката сайдар.
* Кылынан үлэ эридьиэстэрин уолаттар ордук ылыналларын бэлиэтии көрдүм. Кыргыттар үлэлэрин түргэнник бүтэрэ охсуохтарын баҕараллар, онтон уолаттар тулуурдаахтар, силигин ситэрэн баран биирдэ уоскуйаллар. Ол иһин, кинилэр үлэлэрэ ордук хаачыстыбалаах буолар.

Владимир Путин - Якутское-Cаха ИАПрезидент РФ Владимир Путин поручил правительству обеспечить в 2018 году выделение бюджетных средств на субсидирование воздушных пассажирских перевозок между Дальним Востоком и европейской частью страны.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
навигация Колыма - Якутское-Cаха ИАНавигация в Якутии завершена успешно, заявил на брифинге глава Госкомобеспечения республики Юрий Зайцев.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
Тонны рыбы в Якутск доставили теплоходы «Магдебург» и «Мальчиков» - Якутское-Cаха ИАПоследними в навигацию-2017 с низовьев Лены 16 октября прибыли два теплохода «Туймаада-Агроснаб».
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
вид из рубки - Якутское-Cаха ИА«Сахаэнерго» (дочернее общество ПАО «Якутскэнерго») доставило заключительную партию топлива на дизельную электростанцию поселок Зырянка Среднеколымского улуса для нужд Зырянского РЭС.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
IMG_6563 (Copy) - Якутское-Cаха ИАПредставительница города Якутска Аэлита Яковлева завоевала бронзовую медаль первенства России среди девушек до 16 лет.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
Победители соревнований по якутской борьбе на Всемирном фестивале в Сочи получат алмазы - YakutiaMedia.RuСоревнования будут проходить пять дней 17 октября, YakutiaMedia. Соревнования по мас— рестлингу, сертифицированному виду якутской борьбы,
17.10.2017 YakutiaMedia.Ru
Навигация-2017: План отправления грузов выполнен - Якутское-Cаха ИАНа дальнем караване Жатайской БТЭФ спустили свои якоря ледокол «Капитан Бабичев» и теплоход «ОТ- 2131».
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
IMG_1516-1 - Якутское-Cаха ИАВ 2017 году на развитие дорожного хозяйства в республике предусмотрено финансирование в размере 20,2 млрд рублей, что на 10 процентов выше уровня прошлого года, сообщили ЯСИА в минтрансе республики.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
1f - Якутское-Cаха ИАВ субботу, 14 октября, на пульт дежурного Службы спасения Якутии поступил вызов о том, что два дня назад четверо лесорубов выехали в лес, но один из них пропал.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
Суд, преступление, полиция, кража, убийство - Якутское-Cаха ИАСледственным комитетом продолжается расследование уголовного дела по факту наезда на семерых школьников пьяным водителем в Усть-Алданском улусе.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
Из-за ревности мужчина чуть не забил до смерти гражданскую жену в Якутии - YakutiaMedia.RuС переломами ребер и тупой травмы живота с разрывами внутренних органов женщина поступила в больницу 17 октября, YakutiaMedia.
17.10.2017 YakutiaMedia.Ru
Судья, попавшийся на пьяной езде, подал в отставку
Дело судьи Якутского городского суда Николая Шевелева, который скрылся с места ДТП, а позднее попался выпившим за рулем, может быть разобрано на заседании Квалификационной коллегии судей после проверки компетентными органами.
Газета Якутия
Фонд «Дети Саха-Азия» принял участие в Международном съезде - ИА SakhaLife.RuМероприятие было приурочено к 30-летнему юбилею Российского детского фонда, образованного на Всесоюзной учредительной конференции далекого 1987 года и все это время бессменным руководителем фонда является известный писатель,
16.10.2017 ИА SakhaLife.Ru
Елена прекрасная поселянка - Газета ЯкутияЛетняя фотопастораль Елена Бодунова — исполнительный директор Victory Clinic.
17.10.2017 Газета Якутия
«Единая Россия» учтет все приоритетные направления в сфере культуры ко второму чтению проекта бюджета - Единая Россия«Единая Россия» ко второму чтению проекта федерального бюджета учтет все приоритетные направления в сфере культуры, над которыми велась работа в 2017 году.
17.10.2017 Единая Россия
«Кэрэл» и «Костер на ветру» стали лучшими фильмами Арктического кинофестиваля - Газета Якутия
«Кэрэл» и «Костер на ветру» стали лучшими фильмами Арктического кинофестиваля
Драматическая картина «Кэрэл» кинорежиссёров Валентина Макарова и Ильи Портнягина победила в конкурсной программе I международного фестиваля арктического кино «Золотой ворон».
Газета Якутия
«Кинодочь» Татьяны Эверстовой - Газета Якутия
«Кинодочь» Татьяны Эверстовой
Что осталось за кадром Обласканный на разных кинофестивалях фильм Татьяны Эверстовой наконец-то добрался до родной республики.
Газета Якутия
Якутские актеры из тысячи претендентов отобраны для участия в мюзикле Всемирного фестиваля молодежи
В рамках XIX Всемирного фестиваля молодежи и студентов, который сейчас проходит в Сочи, прошел кастинг участников театрально-музыкального представления «Ах, фестиваль!».
Газета Якутия
Победители соревнований по якутской борьбе на Всемирном фестивале в Сочи получат алмазы - YakutiaMedia.RuСоревнования будут проходить пять дней 17 октября, YakutiaMedia. Соревнования по мас— рестлингу, сертифицированному виду якутской борьбы,
17.10.2017 YakutiaMedia.Ru
Путин поручил обеспечить в 2018г субсидирование воздушных пассажирских перевозок на Дальний Восток - Администрация Правительства и Президента РС(Я)16 октября. Interfax-Russia.
17.10.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Дмитрий Макаров: «Идти до конца» - Газета Якутия
Дмитрий Макаров: «Идти до конца»
Якутянин выиграл Великий финал «Стрелки» «Когда мне сказали: «Иди в угол», — думал, сейчас продолжим бой.
Газета Якутия
Акция «1000 на парк» пролонгируется - Газета Якутия
Акция «1000 на парк» пролонгируется
Волейболисты будут строить площадки, но не в парке Многие спрашивают, куда девался ваш так ретиво начавшийся волейбольный проект «Тысяча на парк»?
Газета Якутия
11 - Якутское-Cаха ИАУдивительный мир познавательных проектов продемонстрировали юные якутяне собравшимся гостям.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
1f - Якутское-Cаха ИАВ субботу, 14 октября, на пульт дежурного Службы спасения Якутии поступил вызов о том, что два дня назад четверо лесорубов выехали в лес, но один из них пропал.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
Суд, преступление, полиция, кража, убийство - Якутское-Cаха ИАСледственным комитетом продолжается расследование уголовного дела по факту наезда на семерых школьников пьяным водителем в Усть-Алданском улусе.
17.10.2017 Якутское-Cаха ИА
Подробности ДТП с участием трех машин на трассе Нижний Бестях - Майя - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU  В результате ДТП в местную больницу для осмотра доставлены водители «Короллы» и отечественного автомобиля.
17.10.2017 SakhaPress.Ru
14 октября в пос.Нижний Бестях Мегино–Кангаласского района произошло столкновение двух транспортных средств.
17.10.2017 МВД Республики Саха (Якутия)