Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Улуус олоҕо: Бүлүүчээҥҥэ сиэлтэн-кылтан сөрүө оҥоһуутун баһылаабыттар

D25B2676 - Якутское-Cаха ИА
D25B2744 - Якутское-Cаха ИА
D25B2737 - Якутское-Cаха ИА
D25B2735 - Якутское-Cаха ИА
D25B2719 - Якутское-Cаха ИА
D25B2697 - Якутское-Cаха ИА
D25B2695 - Якутское-Cаха ИА
D25B2681 - Якутское-Cаха ИА
D25B2704 - Якутское-Cаха ИА
D25B2677 - Якутское-Cаха ИА
D25B2673 - Якутское-Cаха ИА
D25B2669 - Якутское-Cаха ИА
D25B2730 - Якутское-Cаха ИА
D25B2716 - Якутское-Cаха ИА
D25B2715 - Якутское-Cаха ИА
D25B2714 - Якутское-Cаха ИА
D25B2713 - Якутское-Cаха ИА
D25B2712 - Якутское-Cаха ИА
D25B2701 - Якутское-Cаха ИА
D25B2699 - Якутское-Cаха ИА
D25B2698 - Якутское-Cаха ИА
D25B2688 - Якутское-Cаха ИА
D25B2687 - Якутское-Cаха ИА
D25B2686 - Якутское-Cаха ИА
D25B2684 - Якутское-Cаха ИА
Улуус олоҕо: Бүлүүчээҥҥэ сиэлтэн-кылтан сөрүө оҥоһуутун баһылаабыттар - Якутское-Cаха ИА
Фото: ysia.ru

Бүлүүчээн — Сунтаар улууһун саамай ыраах нэһилиэгэ. Улуус кииниттэн 160 килэмиэтир тэйиччи сытар. “Сахамедиа” холдинг суруналыыстара “Улуус олоҕо” бырайыак чэрчитинэн дьон-сэргэ хайдах тэринэн олорорун илэ харахпытынан көрөөрү ол диэки айаҥҥа туруннубут.

Бүлүүчээҥҥэ суол олус тупсубутун аргыстарбыт кэпсииллэр. Аҕыйах сыллааҕыта диэри хонон баран эргиллэр сиргэ, билигин икки-үс чааһынан тиийиллэр буолбут. Массыынабыт сындыыстана көтөр. Кыһыҥҥы айылҕа кэрэтин өйдөөн-дьүүллэн көрбөккө, дуоһуйбакка хаалыах курдукпут. Ити эрээри кэрэ-бэлиэ миэстэлэргэ, айылҕа анаан оҥорбут дьикти сирдэригэр тохтоон аастыбыт. Дэриэбинэҕэ чугаһыырбытыгар хаар хайалар көһүннүлэр. Бүлүү өрүс кэрэ-бэлиэ кытылынан тайаан сытар үрдүк очуос таастар. Бүлүүчээн Наахара нэһилиэгин кытта кыраныыссалаһар.

1 из 11

Биһигини «Улуус маастара», «Саха сиригэр норуот оҥоһуктарын маастара» уонна «Норуот маастара» диэн үрдүк ааттары сүгэр Марфа Контогорова балаҕаныгар сирдээн аҕаллылар.

Тастан көрдөххө, аныгылыы быһыылаахтык тутуллубут балаҕан иһэ сылааһынан илгийэ, көмүлүөк оһох тачырҕас тыаһынан көрүстэ. Сунтаардар ыраахтан-чугастан кэлбит ыалдьыттары айах тутан, кыынньар кымыһынан, сылаас алаадьынан көрсөр үтүө үгэстээхтэр. Ол сиэринэн хаһаайка Марфа Николаевна алгыс тылын этэ-этэ, сүүспүтүгэр оһох күлүн аҕаата.

Харахпыт балаҕан эркиннэригэр кичэллээхтик ыйаммыт сиэл, кыл оҥоһуктарга хатанна. Улахан паннолар, дьэрэкээн көбүөрдэр, хартыыналар айар куттаах, ураты талааннаах маастардар бу нэһилиэккэ олохсуйбуттарын кэпсииргэ дылылар. Балаҕан түннүктэрин сабыылара эмиэ аныгылыы моһуоннаахтар, үрүҥ сиэлтэн оҥоһуллубуттар. Быыстаах-хайаҕастаах өрүллүбүт буолан, сырдыгы төһө баҕарар киллэрэллэр. Хаһаайка этэринэн, үрүҥ сылгылар күн энергиятын ордук күүскэ хомуйаллар.

1 из 13

Хартыыналары биһирии көрбүппүт кэннэ Марфа Николаевна кэпсээнин саҕалаата.
Кэргэним Константин Михайлович дьиэбит тэлгэһэтигэр балаҕан тутуутун саҕалаабыта. Кэлин баһылык Федор Прокопьевич 150 тыһыынча харчынан көмөлөһөн, силигин ситэрбиппит. Онон, нэһилиэк 2014 сыллаахха балаҕаммыт аанын биир дойдулаахтарбытыгар тэлэччи арыйбыппыт. 2001 сылтан «Саха саргыта» диэн түмсүү тэринэммит сиэлинэн оҥоһуктары айабыт-тутабыт. Сыыйа-баайа үөрэнэн, уопутуран, билигин сөрүө оҥоһуутугар ылыстыбыт. Сөрүөлэрбит сорохторо Национальнай художественнай мусуой биир салаатыгар уонна нэһилиэкпит уус-уран галереятын мусуойугар дьон көрүүтүгэр тураллар. Быһааран биэрэр буоллахха, Бүлүүчээннээҕи галерея 1987 с. аһыллыбыта. Бүгүҥҥү туругунан, бастакы уонна соҕотох дьиэ буолар. Манна араас тэрээһиннэри ыытабыт. Холобур, бэҕэһээ биир үөрэнээччим Клеопатра Контогорова «Өбүгэ илдьитэ» быыстапкатын туруорда.

Дьокуускайдааҕы «Симэх» галереяны кытта ыкса сибээстээхтик үлэлииллэр. Өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллар быыстапкаларга үксүн сөрүө оҥоһуктарынан кытталлар. Үлэлэргит хайысхаларынан, тутулларынан уус-уран прикладной искусствоҕа киирсэллэр. Онтон олбохторо, сөрүөлэрэ саха үгэс буолбут, күн бүгүҥҥэ диэри харыстаан илдьэ кэлбит оҥоһуктара.

Марфа Николаевна тарбахтара соло буолбаттар. Үрүҥ сиэл төкүнүктэри биир кэм имигэс-имигэстик эргитэ-урбата тутар, ойуу таһаарар, ол быыһыгар оҥоһуктарын астыммыт харахтарынан имэрийэ көрөр.

Кини салайар түмсүүтүгэр 12 киһи баар да, сорохтор кыһыҥҥы кэмҥэ Мирнэйгэ, Дьокуускайга кыстыы барар буоланнар, билигин дьаныһан туран үлэлээччи аҕыйаан биэрэр кэмэ эбит.

Маннык үлэ уһун унньуктаах бириэмэни, тулууру эрэйэрин, сорохтор сиэли ыраастыыры кирдээх-хохтоох үлэ курдук санаан тохтуулларын сибигинэйэ былаан кэпсиир.

Марфа Колмогорова сиэлинэн хайдах үлэлиири биир дойдулаахтарыгар, кэлэр кэнчээри ыччаттарыгар үөрэтэр баҕалаах буолан, оскуола үөрэнээччилэрин «Эбээ оскуолатыгар» алта сыл дьарыктаабыт. Хомойуох иһин, «Оҕолору учуутал идэтэ суох киһи үөрэтиэ суохтаах» диэн үөһээттэн ыйыы-кэрдии кэлэн, дьарыгы тохтоппуттар. « Ол гынан баран, сыыһа бобуу буолбутун өйдөөтүлэр быһыылаах. Норуот маастардара үөрэттинэр диэн буолла, онон оҕолорбутун салгыы мантан инньэ дьарыктыырбыт буолуо. Биһиги түмсүүбүтүгэр Клеопатра Контогорова, Матрена Морозова курдук улуус маастардара бааллар », — диэн норуот маастара салгыы кэпсиир.

«Саха саргыта» түмсүү далбар хотуттарын үлэлэрэ элбэх сыраттан, кыһамньыттан, саха үгэс буолбут дьарыгар тапталларыттан, бэриниилэриттэн тахсарын көрөн сөхтүбүт. Марфа Николаевна «биэс харахтаах» диэн ааттыыр паннотын 16 дьахтар биир кыһыны быһа тикпит. Балаҕан ыйыттан саҕалаан баран, ыам ыйыгар бүтэрбиттэр. Түмсүү чилиэннэрэ үгүстэрэ саастаах уонна сиэн-уруу элбэх дьоно буоланнар, нэдиэлэҕэ биирдэ эрэ мусталлар эбит.

Бүлүүчээн маастардарын сиэлтэн үлэлэрэ өссө биир уратылаах. Ол үгүс панноларыгар суругу тиһэллэрэ буолар. «Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат», «Айыы суолун аргыстаах аартыга» уо.д.а. суруктаах оҥоһуулар олус тупсан, бу дьарыгы баһылаабыттарын көрдөрөллөр.

Марфа Николаевна биһиги сэргээбиппитин таба көрөн: « Сунтаардар сиэлгэ үлэбит биир уратытынан ити буолуон сөп. Сорох үлэлэрбитин араас тиэмэҕэ аныыр буолан, суругунан-бичигинэн ситэрэн-хоторон биэрэбит, хатыламмат гына оҥоро сатыыбыт. Итинник суругу-бичиги киллэриини биһиги саҕалаатыбыт быһыылаах. Искусствоведтар быһааралларынан, бу үлэлэрбит мөлүйүөнүнэн сыаналаахтар үһү », – диэн кэпсээтэ.

Бүлүүчээн маастардарыгар үөрэниэн баҕалаах элбэх. Ол курдук, Марфа Контогорова ыраах сытар Кутана нэһилиэгэр тиийэн маастар-кылаас ыытыаҕыттан, анарааҥҥылар дьаныһан туран үөрэнэн, билигин өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр-көстөр, сураҕырар маастардарга тиийэ сайыннылар. Кутаналар бэйэлэрэ «Ситии» түмсүү тэринэннэр, кылынан-сиэлинэн дьарыктаналлар. Ат симэҕин оҥорон, кыбытыылаах тигиинэн элбэх быыстапкаларга кытталлар.

Бу курдук, Бүлүүчээн нэһилиэгин олохтоохторо сынньалаҥнарын туһалаахтык атаараллар. «Саха саргыта» түмсүү кыл, сиэл оҥоһуктара өрөспүүбүлүкэтээҕи, аан дойдутааҕы быыстапкаларга биһирэнэллэр. Кинилэр үлэлэрэ ис хоһоонунан, сабардамнара улаханынан, хабар тиэмэлэрэ киэҥинэн уратылаахтар. Олохтоох далбар хотуттар ону тэҥэ нэһилиэнньэни эмтээх оттору хомуйууга, туһаныыга үөрэтэллэрэ хайҕалга сылдьар.

Марфа Контогорова бэлиэтээһиннэрэ:

* Сиэлинэн , кылынан дьарыктаныы эмтиир уратылаах. Мин улаханнык ыалдьан баран, кырдьаҕастар сүбэлэринэн сылгы иигинэн-сааҕынан эмтэнэ сылдьыбытым. Онтон устунан сахам сылгытын сиэлинэн дьарыктанан барбытым. Хас биирдии кыл үтүө энергиятын ылан, доруобуйабын чөлүгэр түһэрэргэ санаммытым, чахчы туһалаата.
* Кылы, сиэли имитии эккин-сииҥҥин массаастыыр, илбийэр. Оҕо тарбахтарын моториката сайдар.
* Кылынан үлэ эридьиэстэрин уолаттар ордук ылыналларын бэлиэтии көрдүм. Кыргыттар үлэлэрин түргэнник бүтэрэ охсуохтарын баҕараллар, онтон уолаттар тулуурдаахтар, силигин ситэрэн баран биирдэ уоскуйаллар. Ол иһин, кинилэр үлэлэрэ ордук хаачыстыбалаах буолар.

Якутянин Василий Егоров вышел в финал чемпионата Европы! - ИА SakhaLife.RuБоксер из Якутии Василий ЕГОРОВ единогласным решением судей выиграл полуфинальный поединок чемпионата Европы против белоруса Евгения КОРМИЛЬЧУКА, сообщает ЯСИА.
23.06.2017 ИА SakhaLife.Ru
img_0794 - Якутское-Cаха ИАБоксер из Якутии Василий Егоров единогласным решением судей выиграл полуфинальный поединок чемпионата Европы против белоруса Евгения Кормильчука.
23.06.2017 Якутское-Cаха ИА
Нерюнгринская команда – победитель Фестиваля ГТО - Nerungri.RuС апреля по конец мая 2017 года во всех образовательных школах Нерюнгринского района под руководством Республиканского центра тестирования ВФСК ГТО (руководитель Анна Григорьева) прошли I и II этапы II Регионального Фест
23.06.2017 Nerungri.Ru
Якутяне завоевали золотые медали на Кубке мира по кикбоксингу в Италии - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Обладателями кубка стали Вадим Колтовской и Виталий Филиппов.
23.06.2017 SakhaPress.Ru
Олимпийская футболка Джордана ушла с аукциона за 274 тысячи долларов - SportSakha.ComИгровая футболка легендарного Майкла Джордана с Олимпиады-1984 была продана на аукционе.
23.06.2017 SportSakha.Com
В столице пройдет XII Спартакиада Республики Саха (Якутия) по адаптивным видам спорта - SportSakha.ComВ понедельник, 26 июня, в Якутске в двенадцатый раз возьмет старт Спартакиада Республики Саха (Якутия) по адаптивным видам спорта.
23.06.2017 SportSakha.Com
Сбербанк выиграл еще одну награду Каннского фестиваля – Бронзового льва - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU 21 июня 2017 года, Канны (Франция) — Сбербанк завоевал «Бронзового  льва» в категории в «Финансовые продукты и сервисы» на фестивале «Каннские львы»,
23.06.2017 SakhaPress.Ru
В Якутии по факту гибели сотрудника ГИБДД в дорожно-транспортном происшествии возбуждено уголовное дело - Следственный комитетНюрбинским межрайонным следственным отделом  СУ СК России по Республике Саха (Якутия) возбуждено уголовное дело по признакам состава преступления, предусмотренного  ч. 3 ст.
23.06.2017 Следственный комитет
Житель Дагестана финансировал ИГ через якутян - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Деньги переводились на банковские карты жителей Якутии и Ставропольского края.
23.06.2017 SakhaPress.Ru
Один из грабителей, укравший золото на 5 млн. рублей, уже мёртв - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Выстрел в голову поставил точку в жизни главы благополучной, на первой взгляд, семьи.
23.06.2017 SakhaPress.Ru
Насилие над детьми – откуда корни? - Газета Якутия
Насилие над детьми – откуда корни?
«В Нюрбинском районе отчим насиловал падчерицу»… Не слишком ли часто мы стали читать такие заголовки?
Газета Якутия
Якутская ГСХА стала базовым ВУЗОМ России - ИА SakhaLife.RuЯкутская ГСХА стала базовой организацией Министерства сельского хозяйства Российской Федерации по подготовке специалистов для традиционных отраслей Севера.
23.06.2017 ИА SakhaLife.Ru
IMG_2590 (Copy) - Якутское-Cаха ИАНа площади Ленина Якутска состоялась торжественная церемония вручения красных дипломов выпускникам средне-профессиональных учебных учреждений республики.
23.06.2017 Якутское-Cаха ИА
Информация о приеме в профессиональные образовательные организации на 2017-2018уч.год - Министерство образования РС(Я)Контрольные цифры приема по профессиям, специальностям и направлениям подготовки за счет средств государственного бюджета Республики Саха (Якутия) на 2017-2018 учебный год утверждены распоряжением Правительства Республик
23.06.2017 Министерство образования РС(Я)
Пусть каждый расскажет о себе - Газета Якутия
Пусть каждый расскажет о себе
Народный видеоблог знакомит якутян с якутянами «Мы хотим услышать историю каждого!
Газета Якутия
Представители народов Якутии в День России пройдут парадом по центру столицы
В столице республики 12 июня впервые состоится «Парад дружбы народов России» — по центральной улице пройдут жители разных народов в национальных костюмах.
Газета Якутия
Театры Якутии стали хедлайнерами фестиваля «Науруз-2017» в Казани
Вчера в Казани открылся XIII Международный театральный фестиваль тюркских народов «Науруз».
Газета Якутия
Нерюнгринская команда – победитель Фестиваля ГТО - Nerungri.RuС апреля по конец мая 2017 года во всех образовательных школах Нерюнгринского района под руководством Республиканского центра тестирования ВФСК ГТО (руководитель Анна Григорьева) прошли I и II этапы II Регионального Фест
23.06.2017 Nerungri.Ru
О культурной программе XX-х Игр Манчаары в с. Верхневилюйск с 4 по 9 июля 2017 года - Министерство культурыГосударственные учреждения культуры республики, совместно с коллегами из Верхневилюйского улуса подготовили поистине богатую программу для всех гостей и жителей 20-х Игр Манчаары.
22.06.2017 Министерство культуры
Наедине с Небом: О случайном знакомстве с якутскими дельтапланеристами - ИА SakhaLife.RuРанним воскресным июньским летним утром совершенно спонтанно решил совершить на своём автомобиле автовосхождение на именуемую в народе «Шаман-гору» что в с. Ой Хангаласского улуса,
23.06.2017 ИА SakhaLife.Ru
Эксперимент Ивана Белолюбского - Газета Якутия
Эксперимент Ивана Белолюбского
Знаменитый спортсмен в образе ученого Иван Белолюбский, семикратный победитель Игр Дыгына, мастер спорта по мас-рестлингу и борьбе хапсагай – таким мы его знаем.
Газета Якутия
Благотворительная акция «Эстафета добра» продолжается - Эхо столицы
Благотворительная акция «Эстафета добра» продолжается
Акция «Эстафета добра» направления «Якутск - город возможностей» Года добра на прошлой неделе пополнилась новыми участниками.
Эхо столицы
Самые щедрые — Тороховы - Газета Якутия
Самые щедрые — Тороховы
Волейболисты продолжают сбор средств на спортплощадки в парке Акция волейболистов с говорящим названием «Тысяча на парк» по сбору средств на строительство площадок в парке начинает свое, мы надеемся,
Газета Якутия
Анатолий Добрянцев: «Единство народов – это залог стабильного, сильного государства» - Государственное Собрание РС(Я)На пленарном заседании V съезда Ассамблеи народов Республики Саха (Якутия) выступил первый вице-спикер якутского парламента Анатолий Добрянцев.
23.06.2017 Государственное Собрание РС(Я)
Центр "Мои Документы" посетила делегация Всероссийского совета местного самоуправления в ДВФО - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU 23 июня 2017 года центр "Мои Документы" посетила делегация руководителей региональных отделений Всероссийского совета местного самоуправления в Дальневосточном федеральном округе,
23.06.2017 SakhaPress.Ru
IMG_0313 - Якутское-Cаха ИА22 июня в нерюнгринском Парке культуры и отдыха имени Чиряева состоялся митинг, посвященный Дню памяти и скорби.
23.06.2017 Якутское-Cаха ИА
Парламентарии обсудили законопроекты о ветеранах, о гарантиях и компенсациях для бюджетных работников - Государственное Собрание РС(Я)В Ил Тумэне 22 июня 2017 года состоялось заседание постоянного комитета Государственного Собрания (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия) под председательством Александра Корякина.
23.06.2017 Государственное Собрание РС(Я)
В Якутии по факту гибели сотрудника ГИБДД в дорожно-транспортном происшествии возбуждено уголовное дело - Следственный комитетНюрбинским межрайонным следственным отделом  СУ СК России по Республике Саха (Якутия) возбуждено уголовное дело по признакам состава преступления, предусмотренного  ч. 3 ст.
23.06.2017 Следственный комитет