Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста

Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Ньурбаҕа улуус, нэһилиэк дьокутааттарыгар улахан туһалаах, киэҥ кэпсэтии таҕыста - Государственное Собрание РС(Я)
Фото: iltumen.ru
Сэтинньи 15 к үнүгэр Ньурба куоратын "Кыталык" К ултуура киинигэр улуус бэрэстэбиитэллээх уорганнарын дьокутааттарыгар аналлаах киэ ҥ ы ҥ ырыылаах сэминээр ыытылынна.   Тэрээһиҥҥэ Ил Түмэн олохтоох салайыныы боппуруостарыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Василий Местников , судаарыстыбаннай тутулга уонна сокуоннаска сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ А лексей Еремеев , наукаҕа, үөрэххэ, култуураҕа, сонуннары маасабайдык тарҕатар сириэстибэлэргэ уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэр дьыалаларыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Антонина Григорьева , сир сыһыаннаһыыларыгар, айылҕа ресурсаларыгар уонна экологияҕа В ладимир Прокопьев уонна Ил Түмэн дьокутаата И ннокентий Васильев кыттыбыттара сэминээр суолтатын өссө үрдэттэ.   Кырдьыга, Ил Түмэн сис кэмитиэттэрин салайааччылара маннык састаабынан кэлэн, Ньурба улууһун уонна нэһилиэктэрин дьокутааттарын кытта көрсөн, сүбэ-соргу биэрэн, ыйытыктарыгар хоруйдаан, санаа атастаһан кэпсэппиттэрэ баччаҕа диэри суоҕа. Тэрээһиҥҥэ Ньурба куорат уонна нэһилиэктэр баһылыктара (кинилэртэн сорохторо нэһилиэк Сэбиэтин бэрэссэдээтэллэрэ буолаллар), управлениелар, тэрилтэлэр салайааччылара кыттыыны ыллылар.   Тэрээһин практическай чааһын быһыытынан улуус Сүбэтин уочараттаах сиэссийэтэ буолла. Улуус дьаһалтатын тутулун бигэргэтии; улуус бас билиитигэр сылдьар, нэһилиэктэр кыраныыссаларын чэрчилэригэр баар сирдэри нэһилиэктэр бас билиилэригэр босхо биэрии; хомунаалынай хаһаайыстыба эбийиэктэрин сир учаастактарын кытта СӨ судаарыстыбаннай бас билиитигэр босхо биэрии, улуус дьаһалтатын муниципальнай сулууспалааҕар кылаастаах чыыны иҥэрии боппуруостара көрүлүннүлэр. Улуус дьаһалтатын үпкэ управлениетын салайааччыта С.С.Никифорова , "Баайга-дуолга сыһыаннаһыыларга уонна муниципальнай атыылаһыыларга кэмитиэт" сиргэ сыһыаннаһыыларга отделын салайааччыта Л.А.Афанасьев , нэһилиэнньэ олоҕун-дьаһаҕын хааччыйыыга улуус баһылыгын солбуйааччытынан үлэлээн кэлбит П.Ю.Алексеев уонна улуус Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ С.И.Евсеев туһааннаах боппуруостарынан иһитиннэрии оҥордулар.   Биир боппуруоска - "Эксплуатация" (Ньурба к.), "Саҥа оскуола" (Антоновка), "Кулууп" (Чаппанда), "Саҥа оскуола" (Өҥөлдьө) уонна "Оскуола" (Хорула) хочуолунайдары өрөспүүбүлүкэ бас билиитигэр биэриигэ мөккүөрдэр тахса сырыттылар. Ол иһин боппуруоһу аныгыскы сиэссийэҕэ көһөрөн көрөр туһунан этии киирэ сырытта. Ол эрээри дьокутааттар В.М.Прокопьев, П.Ю.Алексеев уонна "СӨ ОДьКХ" ГУП Ньурбатааҕы филиалын дириэктэрэ А.С.Тихонов быһаарыыларын истэн баран, хочуолунайдары өрөспүүбүлүкэ бас билиитигэр босхо биэрэргэ сөбүлэстилэр. Хочуолунайдар арендаларын болдьоҕо бүппүт. Ити быһаарыы хомунаалынай инфраструктура эбийиэктэрин көрөн-истэн эрэллээхтик үлэлэтиини хааччыйар уонна "Сылааһынан хааччыйыы" федеральнай сокуон нуормаларын тутуһар инниттэн ылыллар. Улуус дьаһалтата ОДьКХ министиэристибэтин кытта кэпсэтиитин быһыытынан, "СӨ ОДьКХ" ГУП 2018-2023 сс. улууска саҥа тутуллар муниципальнай эбийиэктэргэ сылытыы уонна уу ситимнэригэр чэпчэтиллибит сыанаҕа холбуохтаах.   Атын боппуруостар мөккүөрэ суох, судургутук быһаарыллан бигэргэтилиннилэр. Улуус дьаһалтатын иһинэн нэһилиэктэри кытта үлэҕэ отдел, муниципальнай хааһына тэрилтэтин (МКУ) быһыытынан ыччат управлениета тэриллэр. Улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы урукку өттүгэр үп-харчы уонна производство боппуруостарын сүрүннээн олорбут буоллаҕына, билигин тыа хаһаайыстыбатын уонна производство иһин эппиэтинэстээх буолар. Улуус дьаһалтатын тутууга управлениетын начаалынньыга улуус баһылыгын тутуу боппуруостарыгар солбуйааччыта статустанар.   Сессия түмүктэммитин кэннэ, улуус Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ С.И.Евсеев Ил Түмэн дьокутааттара кыттыылаах улуус бэрэстэбиитэллээх уорганнарын дьокутааттарын маҥнайгы сэминээрэ саҕаламмытын биллэрдэ. Кини, бастатан туран, улуус Сүбэтин бэрэссэдээтэлин иһинэн нэһилиэктэр Сэбиэттэрин бэрэссэдээтэллэрин Сүбэтин тэрийэргэ этии киллэрбитин, бары сөбүлэһэн куоластаатылар. Бу Балаһыанньата ырытан оҥоһуллуоҕа, уопсай сүбэнэн үлэ былаана торумнаныаҕа.   Ил Түмэн олохтоох салайыныы боппуруостарыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ В.А.Местников сокуон эйгэтигэр барар үлэлэр тустарынан киэҥ иһитиннэрии оҥордо, нэһилиэктэр баһылыктарыгар уонна дьокутааттарыгар сыһыаннаан элбэх практическай хайысхалаах сүбэ-ама биэрдэ. Кини баһылык норуот талбыт дьокутааттарын чугаһатан бииргэ үлэлиэхтээхтэрин, дьокутааттар баһылыгы кытта биир санааҕа киирэн, дьону хамсатан биир хамаанда буолан үлэлиэхтээхтэрин тоһоҕолоото.   Малдьаҕар нэһилиэгин Сэбиэтин дьокутаата П.Н.Степанов нэһилиэктэр Сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлин дьокутааттар истэриттэн таларга, бэрэссэдээтэли хамнастаан үлэлэтэргэ, хас биирдии нэһилиэк улуус Сүбэтигэр дьокутааттаах буолуохтааҕын туруоруста. Улуус Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ С.И.Евсеев быһаарбытынан, билигин улуус Сүбэтин 25 дьокутаатыттан 13 -  баартыйалар испииһэктэринэн, 12-тэ быыбардыыр уокуруктарынан талыллыбыта. Баартыйаларынан буолбакка, аҥардастыы нэһилиэктэртэн 1-дии дьокутааты (барыта 19 дьокутааты) талар түгэҥҥэ сокуон быһыытынан быыбардааччылар ахсааннарынан куоластааһын боппуруоһа эмиэ үөскээн тахсар. Онон бу уустук соҕус боппуруос, ол эрээри кэлэр сиэссийэҕэ көрүллүөн сөп.   Бордоҥ нэһилиэгин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ П.Ю.Степанов нэһилиэк территориятыгар баар Ньурбатааҕы ГОК үлэһиттэрин подоходнай нолуога нэһилиэккэ тоҕо барыс буолан киирбэтин туоһуласта, Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин "Саҥа саҕалааччы фермер" Гранын усулуобуйатын (көрдөөччү бэйэтин счетугар үгүөрү үптээх буолуохтааҕын кээмэйин аччатан) дьоҥҥо табыгастаах буола уларытан биэрэллэригэр санаатын тиэртэ.   Ил Түмэн наукаҕа, үөрэххэ, култуураҕа, сонуннары маасабайдык тарҕатар сириэстибэлэргэ уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэр дьыалаларыгар сис кэмитиэтин салайааччыта А .И. Григорьева оскуолалар, уһуйааннар дьиэлэрин тутуу эридьиэстэриттэн саҕалаан, үөрэх, култуура боппуруостарыгар сиһилии иһитиннэрии оҥордо. Харчыта бэдэрээтчиккэ тиэрдиллэн баран уччуйан хаалбыт, сатамматах Күндээдэбит оскуолата (эбиитин ханна эрэ тэп диэбиттии, өрөспүүбүлкэ ыстарааптаан улуустан 95 мөл. солк. устан ылла - аапт.), концессияҕа киирэн Сайдыы уонна саҥардан оҥоруу Европатааҕы баанын кирэдьиитин суотугар тутуллуох буолан баран, дьыалата оннуттан хамсаабакка хаалан хаалбыт Ньурба к. 240 миэстэлээх уһуйаанын боппуруостара эмиэ таарылыннылар.   Судаарыстыбаннай тутулга уонна сокуоннаска сис кэмитиэт салайааччыта А.И.Еремеев араас уустук боппуруостары бэрт дэлэгэйдик, дьоҥҥо тиийимтиэтик быһааран биэрдэ. Кини ылбаҕай тылын-өһүн астыммыт дьокутааттар киниэхэ Ил Түмэн ыытар үлэтиттэн "Саха" НКИК биэриитигэр ыйга биирдэ-иккитэ тахсан билиһиннэрэригэр этии киллэрдилэр. И.С.Иванов Ил Түмэн алтынньы 26 к. сиэссийэтигэр Орто Наахара нэһилиэгин сиригэр сокуон бырайыагын ылыныытыгар сыһыаннаан олуйан-моһуйан ыйыппытын даҕаны таһаҕас оҥостубата. Орто Наахара дьоно оттоон-мастаан, бултаан кэлбит сирдэрин (27 тыһ. кв. км) нэһилиэккэ биэрэргэ туруорсан Ил Түмэҥҥэ сокуон бырайыагын киллэрбиттэрин, СӨ Ил Дархана Е.А.Борисов Орто Наахара нэһилиэгэр 12 тыһ. кв. км биэриэххэ диэн Ленскэй улууһун (улуус сирин иэнэ 72 тыһ. кв. км тэҥнэһэр) суругар олоҕуран, ити сокуоҥҥа вето уурбутун, итини туоруурга сокуон быһыытынан Ил Түмэн дьокутааттарын ахсааныттан 2/3 куоластыыра ирдэнэрин эттэ.   Ньурбачаан баһылыга М.Н.Семенова нэһилиэк дьоно балыктыыр улахан күөллэрин ИП ылбытын этэн туран, инникитин нэһилиэк сиригэр сыһыаннаах боппуруостарга нэһилиэк баһылыгын сөбүлэҥэ ирдэнэрэ наадатын туруоруста. "Арчы" приют дириэктэрэ, улуус Сүбэтин дьокутаата М.В.Алексеева "Эппиэтинэстээх төрөппүт буолуу туһунан" сокуону интэриэһиргээтэ, РФ КоАП 5.35 ыстатыйатынан оҕону иитиигэ-көрүүгэ эбээһинэстэрин толорбот буолууларын иһин эппиэтинэскэ тардыы миэрэтин улаатыннарарга туруоруста, билигин бу ыстатыйанан буруйдаахтар 100-500 солк. эрэ ыстарааптаналлар.   Ил Түмэн сиргэ сыһыаннаһыыларга, айылҕа ресурсаларыгар уонна экологияҕа сис кэмитиэтин салайааччыта В.М.Прокопьев сир боппуруостарыгар тохтоон санааларын үллэһиннэ. "Уһук илиҥҥи гектар" сокуонунан соҕурууттан элбэх киһи көрдөөн сирбитин былдьыахтара диэн үгүс дьон куттаммытын курдук буолбатаҕын этэн туран, нэһилиэктэр сирдэрин олохтоох бэйэлэрин дьонноругар үллэрэн сыһыараллара наадатын эттэ. "Саха гектара" маныаха элбэх кыахтары биэрэрин бэлиэтээтэ. Биир өттүнэн нолуога үрдүк буолуо диэн дьиксинии баар эрээри, маны нэһилиэк Сэбиэтин дьокутааттара бэйэлэрэ быһаараллар.   Салгыы В.М.Прокопьев 2016 с. Марха өрүс экологиятыгар сыһыаннаах парламент истиилэрин оҥорбуттарын, соторутааҕыта ол туолуутун көрбүттэрин иһитиннэрдэ. 2 пуун туола илик, ол быһыытынан СӨ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин модьуйан 2018 с. нэһилиэнньэни доруобуйатын туругун кэлимник көрүүнү ыыттарарга кэпсэппиттэр. 7 нэһилиэккэ "АЛРОСА" АК үбүн суотугар ылыллан, ууну ыраастыыр ыстаансыйалар туруоруллубуттара эрээри, кыайан үлэлии иликтэр.    Салгыы Ил Түмэн дьокутаата И.Д.Васильев информацията истилиннэ, элбэх ыйытыктарга хоруйдаата (Ил Түмэн дьокутааттара бэйэлэрин үлэлэрин-хамнастарын өссө да сырдатыахтара диэн эрэллээхпин - аапт).   Ил Түмэн дьокутааттарын иһитиннэриилэрин быыһыгар улуус баһылыгын бастакы солбуйааччыта А.Я.Яковлев улуус инники былааннаах үлэтин-хамнаһын туһунан билиһиннэрдэ. Улуус баһылыгын экэниэмикэҕэ уонна үпкэ солбуйааччыта И.А.Васильев 2018 с. уонна 2019-2020 сс. улуус бүддьүөккэ бэлиитикэтин туһунан иһитиннэрдэ. Ханнык салааларынан, туох сыаллаах үлэ барыахтааҕын, ханнык тутаах хайысхаларынан - чуолаан тыа сирин сайдыытыгар, бүддьүөт хамнаһын төлөөһүннэрин туһунан уо.д.а. сүрүн боппуруостарга тохтоото.   Бэрэстэбитэллээх уорганнар дьокутааттарын үлэлэригэр-хамнастарыгар сыһыаннаах элбэх туһалаах кэпсэтии таҕыста. Манна сыһыаннаан, кэккэ дьокутааттар санааларын биэрэбит.   М.С.Эверстов , Ньурба к. Сэбиэтин дьокутаата: «Бүгүҥҥү сэминээр наһаа үчүгэй ис хоһоонноох. Дьокутааттар тыл этиилэрэ астыннарда, киһи истэн олоруон курдук сэһэннээх-кэпсэллээх дьоннор. Ньурба куорат да, тыа нэһилиэктэрин да дьокутааттарыгар барыларыгар даҕаны бу информация барыта улахан туһалаах. Бэчээккэ тахсар өттүн син удумаҕалыырбыт буолуо эрээри, сүүстэ истибиттээҕэр биирдэ көрбүт ордук дииллэринии, олус наадалаах».   П.Ю.Степанов , Бордоҥ нэһилиэгин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ: «Биһиги улууспутугар маннык таһымнаах бастакы сэминээр тэриллэн, үлэбитигэр элбэх туһалааҕы биллибит. Чуолаан эдэрдэр өйдөөбөппүт үгүс, онон сокуону-быраабы үөрэтэргэ төһүү күүс буолар. Сир, бырамыысыланнас, булт-алт уо.д.а. сытыы боппуруостар көрүлүннүлэр. Ил Түмэн дьокутааттара кэлэн кыттан, биһиги туруорсар боппуруостарбытыгар эбии күүс-көмө буолуохтара дии саныыбын. Ол иһин маннык сэминээрдэр өссө да салҕаныахтарын наада». Ил Түмэн дьокутаата А.А.Григорьева : «Нэһилиэк, улуус, өрөспүүбүлүкэ таһымнаах дьокутааттар кыттыылаах, маннык көһө сылдьар мунньах буолара наадалаах дии саныыбын.  Дьокутааттар, былаас саамай тэрийэр кыаҕын уонна эппиэтинэһин чыпчаалыгар сылдьар дьон мустан улуус, өрөспүүбүлүкэ, дойду таһымыгар тиийэ боппуруостарын быһаарыстыбыт, кэпсэттибит. Өрөспүүбүлүкэ дьонун барытын интэриэһиргэтэр боппуруостары уонна федеральнай таһымнаах боппуруостары туруордулар. Дьокутааттар билигин сокуону сүрдээҕин билэллэрин көрдөрдүлэр, сокуоннары сүрүннээһиҥҥэ, тупсарыыга бэйэлэрин көрүүлэрин эттилэр.   Сэминээргэ дьокутааттар сокуону оҥорууга толорор үлэбитин сырдаттыбыт. Бэйэм, холобура, 27 сокуону оҥордум. Билигин өссө киллэрээри сылдьабын, онон Ил Түмэн ыҥырыытын болдьоҕо бүтүөр диэри 40-ча буолара буолуо. Ону таһынан РФ Госдуматын таһымыгар 5 сокуону көҕүлээһиним таҕыста. Онтон үс "законодательнай инициативам" РФ сокуонугар киирэн үлэлиир. Национальнай киинэ сайдыытын уонна национальнай СМИ-лар боппуруостарыгар 2 сокуоҥҥа көҕүлээһиним эмиэ көрүллүөхтээх.   Ньурбаттан төрүттээх 4 дьокутаат хас биирдиибит кыахпыт баарынан үлэлии сылдьабыт. Бу сырыыга улуус саҥа салалтатын кытта көрсөн, инники улууспут социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыыта ханнык хайысханан барыахтааҕын, кэлэр сылларга үбүнэн хааччыллыытын уонна боломуочуйалар хайдах туолан иһэллэрин, сороҕо ханнык боломуочуйа сокуона ситэри олоххо киирбэккэ сылдьар итэҕэстэрин, ону хайдах туоратары кэпсэттибит.   А.И.Еремеев : «Ньурбаҕа маннык улахан сэминээр ыытыллыбыта улахан хайҕаллаах дьыала. Мин билэрбинэн, Ньурба улууһугар улуус Сэбиэтиттэн ураты, нэһилиэктэргэ бүтүннүүтүгэр дьокуттааттар куорпустара саҥаттан талыллан үлэлээн эрэр. Инньэ гынан саҥа кэлбит дьокутааттар хайдах үлэлиэхтээхтэрин, ханнык боломуочуйалаахтарын, бырааптаахтарын, улуус, өрөспүүбүлүкэ таһымыгар боппуруостары хайдах таһаарыахтарын сөбүн кэпсэтии буолла. Онон ньурбалар сүрдээх үчүгэй үлэни саҕалаабыккыт, мин итиннэ махтанабын. Бу сэминээр туһалаах буолуоҕар эрэнэбин, нэһилиэктэр дьокутааттара үлэлэрин ымпыгар-чымпыгар киирэн истэхтэринэ өссө эбии боппуруостар үөскээн иһиэхтэрэ, онон маннык тэрээһин өссө даҕаны салгыы ыытылларыгар баҕалаахпын».   Улуус Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ С.И.Евсеев : "Балаҕан ыйыгар бары нэһилиэктэргэ быыбардар буолбуттара, дьокуттааттар корпустара барыта саҥаттан талылынна. Ол иһин маннык сэминээри эрдэттэн былааннаан ыыттыбыт. Маныаха суол баарын уонна Ил Түмэн үлэтин графигын эмиэ учуоттаан, парламент сис кэмитиэттэрин салайааччыларын ыҥырбытым. Кинилэр бары улахан уопуттаах дьоннор. Холобура, олохтоох салайыныы боппуруостарыгар сис кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ В.А.Местников Өймөкөөн улууһун баһылыгынан 15 сыл үлэлээбитэ, онон олохтоох салайыныы үлэтин-хамнаһын иһиттэн үчүгэйдик билэр. Ил Түмэн тыа хаһаайыстыбатын боппуруостарыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Д.В.Саввин кэлиэхтээҕин, улахан мунньах мэһэйдээн кыайан кэлбэтэ. Кинилиин кэпсэтиилээхпит, ол быһыытынан туспа кэлэн дьокутааттары, нэһилиэктэр баһылыктарын кытта тыа хаһаайыстыбатын боппуруостарын дьүүллэһиэхпитин наада.   Билигин бэрэстэбиитэллээх уорганнар оруоллара сүрдээҕин үрдээтэ. Үп-харчы тыырыытыттан саҕалаан, элбэх боппуруоһу дьокутааттар быһаараллар. Сиртэн хостонор баай сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ В.М.Прокопьев сөпкө эттэ, сир саҥа сокуоннарын туһанан олохтоох нэһилиэнньэҕэ сири түҥэтиэххэ наада диэн. Сылгыны иитиэн баҕалаах дьоҥҥо мэччирэҥи "саха гектарынан" 100 гааны тиийэ биэриэххэ сөп.   Мөккүөрдээх соҕус боппуруостары эмиэ таарыйан аастылар. Орто Наахара боппуруоһун эмиэ үчүгэй баҕайытык быһааран биэрдилэр. Сыыһа тахсыбытын көннөрдүбүт диэн. Тоҕо диэтэххэ, Орто Наахара бэйэтин нэһилиэгин ис өттүн сирин бас билэн олорор диэн, атын сирэ барыта судаарыстыба бас билиитигэр сылдьар курдук. Билигин өрөспүүбүлүкэ бүтүннүү кэтээн олорор быһыылаах ити боппуруоска хайдах буоларын.   Марха өрүс экологиятыгар правительственнай чаас буолбутун В.М.Прокопьев кэпсээтэ. Хамсааһын тахсыбыта көстөр, үгүс рекомендациялар туолбуттар. Мин онно эмиэ баран кыттыбытым. Марха өрүс сүнньүгэр 7 буолбакка, 15 нэһилиэк киирэр, ол иһигэр Хорула эмиэ, тоҕо диэтэххэ, үрэҕинэн сибээстэһэр. Саамай кыаллыбатах кыһалҕабыт - ууну ыраастыыр ыстаансыйалары үлэлэтии сүрдээх ороскуоттаах, нэһилиэк итини кыайбат. Бу судаарыстыбаннай боппуруос диибит. Саха сиригэр "Ыраас иһэр уу" тосхол үлэлээбэккэ турар. Ыраас иһэр уунан хааччыйыы судаарыстыбаннай тосхолго киирэн, судаарыстыбаттан үбүлэниэхтээх. Аҥардас 1 ыстаансыйа сыллааҕы ороскуота 4 мөл. солк. кэриҥэ, ороскуоттанар чаастарын, уотун-күөһүн, дьон хамнаһын ааҕан туран. Ол эбэтэр 7 ыстаансыйаҕа сылга улуус бүддьүөтүгэр 28 мөл. солк. наада, ол кыаллыбат.   Дьокутааттарга практическай көмө курдук, аһаҕас сиэссийэбитин ыыттыбыт. Ол иһин арыый атын соҕустук, быһааран, көрдөрөн биэрии бэрээдэгинэн барда. Сэминээргэ элбэх киһи мунаахсыйар боппуруостарыгар толору хоруйдары ыллылар. Ил Түмэн дьокутааттара элбэх боппуруос сокуон көҕүлээһининэн быһыытынан кинилэргэ киирдэҕинэ көмөлөһөргө бэлэмнэрин эттилэр. Сорох сокуоннар бэйэ-бэйэлэрин утарсар ис хоһоонноохтор, холобура, сир, булт сокуоннарыгар.   Дьокутааттар маннык сэминээр туһалааҕын бэлиэтээтилэр. Инникитин куусталарынан тэрийиэхпитин эмиэ сөп. Улуус Сүбэтигэр улууспут бары нэһилиэнньэтин таарыйар сүрүн боппуруостары көрүөххүт иннинэ нэһилиэктэр Сэбиэттэригэр ыытан дьүүллэтэргит буоллар диэн, нэһилиэктэртэн сөптөөх этии киирдэ. Итини олоххо киллэриэхпитин сөп. Улууспутугар бэрэстэбиитэллээх уорганнар бэрэссэдээтэллэрин сэбиэттэрин тэрийии инникитин хардарыта көмөлөсүһэн, өйөһөн үлэлиирбитигэр көмөлөөх буолуоҕа.   Бүддьүөт бэлитиикэтигэр өссө тохтоотоххо, 2018 с. бүддьүөтү көрөрбүтүгэр биир санааҕа кэллибит - урукку курдук үүт харчытын үүтү туттарааччыларга быһа ыытар механизмҥа төннүөхпүтүн наада. Соҕотуопка тэрилтэтин нөҥүө ыыттахха, кыайан чопчу тиийбэт. СӨ Тыа хаһаайыстыбатын сокуонугар суруллубутунан, бэрээдэгин СӨ Бырабыыталыстыбата олохтуур. Ол эрээри, мин саныахпар, тыа хаһаайыстыбатын боломуочуйата билигин улууска бэриллэн турар, онон бүддьүөттэн кэлбит харчы тус сыалынан туһаныллан быһаччы үүтү туттарааччыларга тиийиэхтээҕин быһыытынан, биһиги итиннэ сокуону кэһиини көрбөппүт.   Өрөспүүбүлүкэҕэ бүтүннүү дьыссааттар үлэһиттэрэ сорох улуустарга 10, сорохторго 11 чаастаах үлэ күнүгэр көстүлэр. Биһиги уһуйааннар үлэлэрин күнүн 12 чааһынан олохтоон, 2009 с. ылыммыт быһаарыыбытын син-биир күүһүгэр хаалларабыт, улуустан манна үп-харчы көрүллэр. Тоҕо диэтэххэ, социальнай өттүн эмиэ көрөбүт. Итини кылгаттахха, дьыссааттар үлэһиттэрэ биэнсийэҕэ тахсалларыгар ыстаастара тиийбэт буолар, иккиһинэн, кинилэр хамнастара онто суох кыра».      Сэминээр кэнниттэн киэһэ 6 ч. Ил Түмэн дьокутааттара Ньурба куорат олохтоохторун кытта көрсүстүлэр. Кэпсэтии ыйытыыларга хоруйдааһын бэрэээдэгинэн барда. Сэрии тулаайахтарын, сэрии оҕолорун туһунан сокуон ылыллыытын, быыбар сокуонун тула, аутсорсинг, экология, доруобуйа харыстабылын, саахалланар туруктаах дьиэлэртэн көһөрүү тосхоло салҕаныытын уо.д.а. боппуруостар көтөҕүлүннүлэр.   Геннадий АНТОНОВ.  
Фото страницы - Министерство сельского хозяйства  Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Анаабыр улууһун бочуоттаах олохтооҕун, Ленин уонна «Үлэ Албан аат» орден кавалерын, СӨ тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх ветеранын Д.К.
22.11.2017 Министерство сельского хозяйства
Александр Жирков Нам улууһун Таастаах нэһилиэгэр сырытта - Государственное Собрание РС(Я)Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков сэтинньи 17 күнүгэр Нам улууһун Таастаах нэһилиэгэр бара сырытта.
19.11.2017 Государственное Собрание РС(Я)
Участие на Днях Дальнего Востока в г. Москва - Министерство имущественных отношений РС(Я)Представители Министерства имущественных и земельных отношений Республики Саха (Якутия) проводят консультации граждан в рамках Дней Дальнего Востока, проходящего в г. Москва, с 14 по 16 декабря т.г.
15.12.2017 Министерство имущественных отношений РС(Я)
Выставка - Управление ЗАГС20 декабря 2017 года во Дворце Бракосочитаний г. Якутска откроется выставка, посвященная 100-летию образования органов ЗАГС "Взгляд сквозь столетие".
15.12.2017 Управление ЗАГС
Со 100-летием органов ЗАГС России! - Управление ЗАГС
15.12.2017 Управление ЗАГС
По инициативе Конституционного суда Республики Саха (Якутия) в Совете Федерации ФС РФ состоялся круглый стол на тему: «Исполнение решений органов конституционной юстиции: состояние законодательства и перспективы его развития» - Конституционный суд РС(Я)14 декабря Председатель Комитета Совета Федерации по конституционному законодательству и государственному строительству Андрей Клишас провел круглый стол на тему: «Исполнение решений органов конституционной юстиции:
15.12.2017 Конституционный суд РС(Я)
Егор Борисов: Якутия – успешно развивающийся регион - Администрация Правительства и Президента РС(Я)О социально-экономическом развитии Республики Саха (Якутия) рассказал на сессии международного дискуссионного клуба Валдай «Поворот России на Восток: следующее десятилетие» глава региона Егор Борисов.
15.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
В Якутии перезагрузят центры занятости населения - Администрация Правительства и Президента РС(Я)НВК САХА – В 2018 году в Якутии будет создано три центра деловой активности путем объединения центров занятости населения с учебными центрами.
15.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Камерун, Марокко, Нигерия и другие – география мас-рестлинга расширяется - Администрация Правительства и Президента РС(Я)Национальный вид спорта активно популяризуется по всему миру. Об этом в своем отчете на Президиуме Международной федерации мас-рестлинга рассказал генеральный секретарь организации Иннокентий Григорьев.
15.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Республика должна иметь свой научно-исследовательский институт национальных школ - Государственное Собрание РС(Я)Уважаемые народные депутаты Государственного Собрания (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия)!
15.12.2017 Государственное Собрание РС(Я)
УВЕДОМЛЕНИЕ о проведении заседания Правления Государственного комитета по ценовой политике РС(Я) - Комитет по ценовой политикеУВЕДОМЛЕНИЕ о проведении заседания Правления Государственного комитета по ценовой политике РС(Я) в период с 18.12.2017 года по 26.12.
15.12.2017 Комитет по ценовой политике
В Нюрбе бюджетники довольны повышением зарплаты - ИА SakhaLife.RuРеализация «майских указов» Президента РФ на территории республики остается, пожалуй, одним из самых острых и обсуждаемых вопросов повестки дня.
15.12.2017 ИА SakhaLife.Ru
В исправительной колонии № 8 Ленского района состоялся День правового консультирования для осужденных.
15.12.2017 Пенсионный фонд
ЛЕНСКИЙ БЕРЕГ-2017: открытие форума - Министерство по делам молодежи       300 тысяч рублей, именно такую сумму в этом году может получить участник молодежного образовательного форума «Ленский берег» на реализацию актуального проекта.
15.12.2017 Министерство по делам молодежи
Информация о ситуации на рынке труда Республики Саха (Якутия) (по состоянию на 13 декабря 2017 года) - Комитет по занятости населения РС(Я)Информация о ситуации на рынке труда Республики Саха (Якутия) (по состоянию на 13 декабря 2017 года)   По данным Саха(Якутия)стата численность рабочей силы в Республике Саха (Якутия) в среднем за январь-октяб
15.12.2017 Комитет по занятости населения РС(Я)
Службы занятости Якутии демонстрируют эффективность своей работы – московские коллеги - Администрация Правительства и Президента РС(Я)Службы занятости Якутии демонстрируют эффективность своей работы и московским коллегам есть, что перенять, заявил в четверг на круглом столе, посвященном вопросам отрасли,
15.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Минтранс России: В целесообразности строительства моста через Лену сомнений нет - Администрация Правительства и Президента РС(Я)Минтранс России поддержал строительство моста через реку Лену, который позволит решить не только внутренние проблемы Якутии, но и повысить национальную безопасность,
15.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Large d25b8381 - Президент РС(Я) Егор Борисов14 ДЕКАБРЯ Глава Республики Саха (Якутия) Егор Борисов принял участие и выступил на сессии Международного дискуссионного клуба «Валдай» «Поворот России на Восток: следующее десятилетие».
15.12.2017 Президент РС(Я) Егор Борисов
Ил Түмэҥҥэ киэҥ ыҥырыылаах мунньах - Государственное Собрание РС(Я)Төгүрүк тулаайахтары олорор дьиэнэн хааччыйыы, «кутуруктаах» тутууга кубулуйбут инбэлиит оҕолор үөрэнэр 35 №-дээх оскуолаларын тутуу курдук тутаах боппуруостар ааспыт нэдиэлэҕэ Ил Түмэҥҥэ ыытыллыбыт Хонтуруоллуур кэмитиэ
15.12.2017 Государственное Собрание РС(Я)
В ОМВД России по Нерюнгринскому району обратился 61-летний житель г. Нерюнгри, который сообщил, что из его квартиры похищены принадлежащие ему денежные средства в сумме 1 200 000 рублей.
15.12.2017 МВД Республики Саха (Якутия)
В дежурную часть полиции Нерюнгринского района поступило телефонное сообщение от сотрудника одного из продуктовых магазинов города о том,
15.12.2017 МВД Республики Саха (Якутия)
Согласно данным проведенного прокуратурой республики анализа, в период 11 месяцев т.г.
15.12.2017 Прокуратура РС(Я)
Проект «Россия – моя история» защитили от критиков - Министерство культуры13 декабря в Международном пресс-центре МИА «Россия сегодня» (г. Москва) прошла пресс-конференция о работе мультимедийных исторических парков «Россия – моя история».
15.12.2017 Министерство культуры
Высший пилотаж мастеров искусств Якутии - Министерство культурыНадо было видеть корзину цветов от правительства Москвы якутским мастерам искусств, которые дали потрясающий концерт в Российском академическом молодежном театре, что в самом центре театральной Москвы.
15.12.2017 Министерство культуры
Названы имена лучших библиотекарей и социальных педагогов года - Министерство образования РС(Я)14 декабря с.г. в актовом зале АОУ РС(Я) ДПО «Институт развития образования и повышения квалификации имени С.Н.
15.12.2017 Министерство образования РС(Я)
O Центре спортивной медицины и реабилитации - Министерство спортаВ современном спорте система подготовки спортсменов высокого класса включает в себя множество компонентов, взаимосвязанных между собой.
15.12.2017 Министерство спорта
Соревновательный процесс усовершенствуют – конференция Всероссийской федерации мас-рестлинга - Администрация Правительства и Президента РС(Я)13 декабря в Москве на конференции Всероссийской федерации мас-рестлинга обсудили перспективы развития национального вида спорта.
14.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
На Кубке мира по мас-рестлингу в Москве сразятся спортсмены из 24 стран - Администрация Правительства и Президента РС(Я)На финальный этап Кубка мира мас-рестлингу заявились спортсмены из 24 стран мира.
14.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Айталина Соколова: Указ главы о борьбе с нелегальным бизнесом сократит теневую занятость
Сегодня штрафные санкции за незаконную предпринимательскую деятельность по извлечению прибыли в отношении незарегистрированных должным образом граждан — мизерные.
Газета Якутия
Речпорт и К° без конкретики - Газета Якутия
Речпорт и К° без конкретики
Что заявили новые владельцы ХК "Якутский речной порт" Признаться, идя на брифинг, посвященный теме продажи Холдинговой компании «Якутский речной порт» группе компаний «Старвей»,
Газета Якутия
Историческая память: В Якутске презентовали третье издание справочника о почетных гражданах города
В год 385-летия столицы республики вышло в свет третье издание библиографического справочника «Почетные граждане города Якутска».
Газета Якутия
Высший пилотаж мастеров искусств Якутии - Министерство культурыНадо было видеть корзину цветов от правительства Москвы якутским мастерам искусств, которые дали потрясающий концерт в Российском академическом молодежном театре, что в самом центре театральной Москвы.
15.12.2017 Министерство культуры
В Якутии перезагрузят центры занятости населения - Администрация Правительства и Президента РС(Я)В 2018 году в Якутии будет создано три центра деловой активности путем объединения центров занятости населения с учебными центрами.
15.12.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
МВД Якутии вернет изъятые драгоценности - ИА SakhaLife.RuВ целях передачи по принадлежности, изъятых в период с 1992 по 2012 годы материальных ценностей (ювелирные изделия и лом ювелирных изделий из драгоценного металла, драгоценные, полудрагоценные камни, иностранная валюта),
15.12.2017 ИА SakhaLife.Ru
Large d25b8381 - Президент РС(Я) Егор Борисов14 ДЕКАБРЯ Глава Республики Саха (Якутия) Егор Борисов принял участие и выступил на сессии Международного дискуссионного клуба «Валдай» «Поворот России на Восток: следующее десятилетие».
15.12.2017 Президент РС(Я) Егор Борисов
Image title - Президент РС(Я) Егор Борисов14 ДЕКАБРЯ Глава Республики Саха (Якутия) Егор Борисов принял участие в расширенном заседании Комитета Совета Федерации ФС РФ по федеративному устройству, региональной политике, местному самоуправлению и делам Севера.
15.12.2017 Президент РС(Я) Егор Борисов