Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Тапталлаах Тумаппыт үбүлүөйэ

20170415_141541 - Якутское-Cаха ИА
Тапталлаах Тумаппыт үбүлүөйэ - Якутское-Cаха ИА
Тапталлаах Тумаппыт үбүлүөйэ - Якутское-Cаха ИА
20170415_145447 - Якутское-Cаха ИА
IMG-20170417-WA0003 - Якутское-Cаха ИА
Фото: ysia.ru

Ааспыт ый ортотугар Усуйаана улуу һ ун «Тумат национальнай нэ һ илиэгэ» т өрүттэммитэ 75 сылын бэлиэтиир үөрүү лээх быраа һ ынньыгын олохтоохтор уонна ыалдьыттар үөрэн өтөн уонна өрө көтөҕүллэн бэлиэтээтилэр.

Сэттэ уон алта сыл анараа өттүгэр, Аҕа дойдубут өлөр-тиллэр кырыктаах сэриитэ саҕаламмыта бастакы сылыгар, Сэбиэскэй Сойуус коммунистическай партията салайар государствота немецкэй-фашистскай халабырдьыттары утары элбэх хаан тохтуулаах хабыр хапсыһыытын кэмигэр, ыраах хоту сиргэ булчуттар саҥа бөһүөлэктэрин, кинилэр оҕолоро үөрэнэллэрин туһугар саҥа оскуоланы тутууну дьаныһан туран саҕалаабыттара. Ол бэйэтин туһугар эмиэ оччотооҕу дьон килбиэннээх героическай кыайыылара этэ диэн толору этэр, сырдатар бырааптаахпыт диэххэ наадалаах.

Оччолорго Нуучча үрэҕэр Баатаҕай бөһүөлэгин холкуоһугар, эбэтэр Илин Сыалаахха баар «Күүрэ» холкуоска аҕыйах ахсааннаах төрүт уус булчуттар эрэ олорбуттара. Эмиэ ити курдук Чоондоон үрэҕэр баар Кыыл Тимирбит диэн учаастакка сылгыны, сүөһүнү иитэр дьон, төһө да аҕыйах ахсааннаахтарын иһин, холкуос быһыытынан үлэлээн-хамсаан, бэйэлэрин ииттэн, быр-бааччы олорбуттара.

1940 сыллаахха кыракый холкуостары бөдөҥсүтүү бэлиитикэтэ күүскэ ыытылларын саҕана Чоондоон, Илин Сыалаах, Нуучча үрэхтэрин устунан баар кыракый холкуостар уонна түмсүүлэр бары бииргэ холбоһон, бөдөҥсүйэн олорорго, саҥа бөһүөлэги тутарга анал миэстэни буларга, көрдүүргэ уопсай мунньаҕынан быһаарыы ылыммыттара. Ол сайын Чоондоон үрэҕин үөһээ уонна аллараа өттүгэр тоҕоостоох сири көрдөөннөр, холкуостар уопсай мунньахтарынан талыллыбыт аналлаах хамыыһыйа, хас да тыынан сылдьан саҥа бөһүөлэги тутар сири сыныйан, талан көрдөөбүттэрэ. Кинилэр элбэх сири сирийэн үөрэтэн, кэпсэтэн, ырытан уонна үгүс мөккүөр кэнниттэн сүрдээх хойуу мастаах, ойуурдаах, үрдүк туруору таас чаркы биэрэктээх, сирэ-буора кытаанах, бу билиҥҥи Тумат турар миэстэтин олус сөбүлүү көрбүттэрэ. Бөһүөлэги манна тутуохха сөп эбит диэн биир санааҕа кэлбиттэрэ.

1941 сылтан ыла саҥа бөһүөлэги тутуу күүскэ уонна күргүөмнээхтик саҕаламмыта. Бастатан туран булчуттар уонна табаһыттар олорор анал дьиэлэрэ, оҕолор үөрэниэхтээх оскуолалара, нэһилиэнньэни аһынан-таҥаһынан хааччыйар маҕаһыын, олохтоох Сэбиэт дьиэтин тутуу ыытыллыбыта. Саҥа дьиэлэри тутуу маһын туруу үлэһиттэр Чоондоон үрэх үөһээ өттүгэр саас эрдэ баран, кэрдэн, бэлэмнээбиттэрэ. Уунан уһааран бөһүөлэк тутуллуохтаах сиригэр аҕалбыттара. Историяттан биллэринэн, 1941 сыл сайыныгар оскуола дьиэтин үөрэ-көтө, таһаарыылаахтык, өхтөөхтүк тутан үлэлии-хамсыы сырыттахтарына, АН-2 самолет кэлэн кууллаах почтаны бырахпыт. Почтанан кэлбит суругунан тэлэгэрээммэни олохтоох Сэбиэт үлэһитэ тутааччыларга уонна нэһилиэнньэ бары дьонугар дорҕоонноохтук аахпыт. Онно немецкэй-фашистскай талабырдьыттар Сэбиэскэй Сойууска кыыллыы, уоран саба түспүттэрин туһунан этиллибит. Онон туох-баар үлэ Кыайыы туһугар, туох барыта фронт туһугар диэн сүгэ-балта тылларынан кытаанах ыҥырыы этиллибитэ ыраас халлааҥҥа этиҥ эппитин курдук ынырыктыйан иһиллибитэ. Сонно бөһүөлэги тутааччылар уонна бары олохтоохтор мустан немецкэй-фашистскай халабырдьыттары утары таһаарыылаах, кыайыылаах үлэнэн охсуһарга диэн ыҥырыы миитин оҥорбуттара.

Уоттаах сэрии аас-туор сылларыгар бэйэни харыстаммат дьаныардаах үлэ түмүгэр, Тумат бөһүөлэгин 1942 сыллаахха тутан бүтэрбиттэрэ уонна ити сылы бөһүөлэк төрүттэммит  сылынан ааттаабыттара. Итинтэн ыла Тумакка булчуттар, табаһыттар уонна балыксыттар тоҕуоруһан, уутуйан олохсуйбуттара. Хоту дойду кылааннаах түүлээҕин үрүҥ кырсаны бултааһыны, судаарыстыбаҕа туттарыыны, нэһилиэк сорсуннаах сонордьуттара кыайа-хото бултаабыттара. Үлэҕэ үрдүк ситиһии, кыайыы сотору кэминэн баар буолбута. Ол курдук, 1957 сыллаахха аатырбыт булчут Колесов Николай Саввич кэккэ сылларга кырсаны бултааһыҥҥа өрөспүүбүлүкэ, Сэбиэскэй Сойуус үрдүнэн саамай элбэх ахсааннаах түүлээҕи бултаан, Социалистическай Үлэ Геройун үрдүк аатын ылбыта. Кини бииргэ сылдьыбыт, бултаабыт үөлээннээҕэ Томскай Алексей Алексеевич II эмиэ түүлээҕи бултааһыҥҥа үрдүк көрдөрүүлэрин иһин Үлэ Кыһыл Знамятын икки төгүллээх кавалера буолбута. Николай Саввич ииппит, үөрэппит эдэр булчута Колесов Сергей Иванович Үлэ Кыһыл Знамятын булт идэтигэр өрөспүүбүлүкэҕэ, Сэбиэскэй Сойууска бастыҥ көрдөрүүлэрин иһин ылар чиэскэ тиксибитэ. Таба иитиитигэр уһулуччу бастыҥ көрдөрүүтүн сыаналааннар, биллиилээх табаһыт Томскай Алексей Алексеевич I Өктөөбүрүскэй өрөбөлүүссүйэ биэс уон сылыгар аналлаах мэтээлинэн наҕараадаламмыта.

Ити курдук Тумат нэһилиэгин үтүө-мааны дьон үлэҕэ, үөрэххэ ситиһиилэрэ элбэх.

Тумат нэһилиэгэ төрүттэммитэ 75 cылыгар аналлаах үбүлүөй дьон-сэргэ санаата кэлэн, олсу үчүгэйдик ааста. Тэрээһин истиҥник уонна өрө күүрүүлээхтик ыытылынна. Хаһаччыйаттан уонна Усуйаанаттан элбэх киһи кэлэн олохтоохтор үөрүүлэрин тэҥҥэ үллэһиннилэр. Хаһааччыйаттан ырыа ансаамбыла олохтоохтору эҕэрдэлээн ырыа бастыҥын ыллаан олохтоохтору улаханнык сэргэхситтэ. Усуйаанаттан «Кэрэчээнэ» үҥкүү кэлэктиибэ бэртээхэй үҥкүүлэринэн үөртүлэр. Усуйаана нэһилиэгин аҕа баһылыга Никита Кимович Филиппов биир дойдулаахтарыгар анаан эҕэрдэ тылларын тиэртэ, ис сүрэҕиттэн долгуйан, иэйэн туран ырыа ыллаан бар дьонун махталын, хайҕалын ылла.

Үөрүүлээх бырааһынньык түһүлгэтигэр мустубут ыалдьыттар бастакы күн бэйэ-бэйэлэрин кытта билистилэр, ирэ-хоро сэһэргэстилэр.

Дьоро киэһэ туматтар эҕэрдэ кэнсиэрдэрэ ыытылынна. Манна ыҥырыылаах ыалдьыттарбыт, Сахабыт сирин эстрадатын биллиилээх ырыаһыттара Сахаайа, Василий Еремеев, Александр Максимов кыттыһан, бэртээхэй кэнсиэри көрдөрөн, бу күүтүүлээх уконна долгутуулаах бэлиэ даатанан истиҥник эҕэрдэлээн көрөөччүлэри үөртүлэр.

Сарсыныгар күн-дьыл туруга төһө да мөлтөөбүтүн, туманнырбытын, хаардаабытын иһин, бөһүөлэк аттыгар бэрт сэргэх күрэхтэһии буолла. Манна дьиэ кэргэттэр хамаандалара саанан ытыыга, чэйи түргэнник оргутууга, кырсаҕа хапкаан иитиитигэр уонна да атын көрүҥнэргэ күөн көрүстүлэр. Илин-кэлин түсүһүү, күрэхтэһии бэрт эриһиилээх, хатыһыылаах буолан, дьон-сэргэ олус астынна. Түмүккэ, түргэн-тарҕан туттунуулаах Хаһааччыйа олохтоохторо Надежда, Алексей Филипповтар кыайыылааҕынан таҕыстылар. Иккис миэстэни булчут дьиэ кэргэн Анна, Айаал Томскайдар (Тумат) ыллылар.

Бу киэһэ Хаһааччыйа уонна Усуйаана ыалдьыттара кыттыһан бэртээхэй кэнсиэри көрдөрдүлэр.

Үһүс күн нэһилиэктэр икки ардыларыгар волейболга киирсии кытаанаҕа буолан, көрөөччүлэри ууга-уокка түһэрдилэр. Хаһааччыйаттан икки, Усуйаанаттан биир, олохтоохтортон оҕолор уонна улахан дьон хамаандалара кытыннылар. Күрэхтэһиигэ ыалдьыппыт, саха эстрадатын биллэр ырыаһыта Василий Еремеев кыттыһан оонньоспута тыа сирин дьонун-сэргэтин санаатын өрө көтөхтө, сэргэхситтэ. Онтон дьахталларга Тумат кыргыттара былырыыҥҥы кыайыыларын өссө төгүл бигэргэтэн, хайҕал маанытын ыллылар. Кинилэр ытыс тыаһыгар доҕуһуоллатан кубогы илдьэ хааллылар.

Ити курдук Тумат нэһилиэгэ төрүттэммитэ 75 сылын үөрүүлээх үбүлүөйэ олус үчүгэйдик, астыктык, үрдүк таһымнаахтык ыытылынна. Олохтоохтор уонна ыалдьыттар бары бу бырааһынньыктан олус астынан, дуоһуйан тарҕастылар.

1 из 5
Норуоппут үгэһин, таба иитиитин өрө тутан - Государственное Собрание РС(Я)Өлөөн улууһа төһө да ыраах хотугу эргимтэҕэ олордор, ыарахаттартан чаҕыйбат туруу үлэһит, олоҕу уорҕатыттан муоһалыыр сытыы-хотуу дьонноох-сэргэлээх буолан, аныгы олох сайдыытын кытта тэҥҥэ хардыылыырга дьулуһар.
13.06.2017 Государственное Собрание РС(Я)
18 ЯНВАРЯ Егор Борисов провёл традиционную ежегодную встречу с главами всех муниципальных образований (районов и наслегов) Якутии, в ходе которой были обсуждены достигнутые результаты и намечены планы на наступивший год.
19.01.2018 Президент РС(Я) Егор Борисов
Горячая линия: судебные приставы ответят на вопросы по теме  «Обжалование постановлений, действий (бездействия) должностных лиц» - УФССП     24 января Управлением Федеральной службы судебных приставов по Республике Саха (Якутия) будет проведена «Горячая линия» по теме: «Обжалование постановлений, действий (бездействия) должностных лиц».
19.01.2018 УФССП
Фёдор Борисов о выборах: основные требования – законность и легитимность - ИА SakhaLife.Ru9 января Руководитель Администрации Главы РС(Я) и Правительства РС(Я) Фёдор Борисов принял участие в VII съезде Совета муниципальных образований Республики Саха (Якутия) – Ассоциации межмуниципального сотрудничества.
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
Расширение ТОР «Южная Якутия» поспособствует развитию всего региона - Администрация Правительства и Президента РС(Я)Минвостокразвития России внесло в Правительство РФ предложение о расширении ТОР «Южная Якутия».
19.01.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Идет подготовка к VI деловой игре «МЭР» - ИА SakhaLife.RuВ Якутске с 1 по 4 марта 2018 года пройдет VI деловая игра «Молодежь – энергия развития города Якутска» (МЭР).
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
В Якутии появилась первая, официально зарегистрированная организация, которая будет заниматься коллекторской деятельностью. - УФССП    В Якутии Управлением Федеральной службы судебных приставов впервые была зарегистрирована организация, которая будет заниматься деятельностью по возврату просроченной задолженности.
19.01.2018 УФССП
По сообщению СМИ о происшествии с участием малолетнего ребенка в Республике Саха (Якутия) проводится проверка - Следственный комитетфото из свободных источников Следственными органами Следственного комитета России по Республике Саха (Якутия) проводится процессуальная проверка сведений, изложенных в средствах массовой информации,
18.01.2018 Следственный комитет
Фотогалерея - Nerungri.RuЧлен Общественной палаты республики, главный врач Якутской городской больницы №3 Светлана Давыдова предлагает иной взгляд на инцидент с участием нерюнгринского врача.
19.01.2018 Nerungri.Ru
В СОНТ «Сатал» вспыхнул пожар - ИА SakhaLife.RuИнформация о техногенных пожарах, произошедших на территории Республики Саха (Якутия): 18 января 2018 г. в 17.43 в пожарно-спасательную службу «01» поступило сообщение о том,
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
ЯИПК готовит кадры, востребованные современному рынку труда - ИА SakhaLife.Ru2017 год для Якутского индустриально-педагогического колледжа стал знаковым по многим направлениям работы.
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
Юные музыканты из Кореи приехали в Якутск - ИА SakhaLife.RuРебята приехали в столицу из городов Чханвон и Йонгволь (Республики Корея) с культурной программой по приглашению Высшей школы музыки Республики Саха (Якутия).
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
Спустя 8 лет на родную сцену вернулся спектакль о похождениях сюллюкюнов - ИА SakhaLife.Ru17 января в Национальном театре танца состоялось театрализованное представление по проекту отличника культуры РС(Я) Алексея Фёдорова –Алекса Шоу «Сүллүкүүттэр сүпсүлгэннэрэ» (ОЙ, АЙ, УЙ).
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
Сотрудники МЧС приняли участие в кубке Южной Якутии по флорболу - МЧС Республики Саха (Якутия)Компания «Якутуголь» провела турнир по флорболу – хоккею с мячом в зале. В этом году по приглашению руководства в соревнованиях приняли участие 19 команд из Нерюнгри, Алдана, Томмота.
19.01.2018 МЧС Республики Саха (Якутия)
Федерация спортивной борьбы определила даты проведения турниров Романа Дмитриева и Дмитрия Коркина - Администрация Правительства и Президента РС(Я)Федерация спортивной борьбы России на своем сайте опубликовала календарный план на 2018 год.
19.01.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Якутянка Нюргуяна Никифорова представит Россию на Гран-при Туниса по дзюдо - ИА SakhaLife.RuЯкутская спортсменка Нюргуяна Никифорова в составе сборной России отправится на международный турнир — Гран-при Туниса.
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
18 ЯНВАРЯ Егор Борисов провёл традиционную ежегодную встречу с главами всех муниципальных образований (районов и наслегов) Якутии, в ходе которой были обсуждены достигнутые результаты и намечены планы на наступивший год.
19.01.2018 Президент РС(Я) Егор Борисов
Горячая линия: судебные приставы ответят на вопросы по теме  «Обжалование постановлений, действий (бездействия) должностных лиц» - УФССП     24 января Управлением Федеральной службы судебных приставов по Республике Саха (Якутия) будет проведена «Горячая линия» по теме: «Обжалование постановлений, действий (бездействия) должностных лиц».
19.01.2018 УФССП
Фёдор Борисов о выборах: основные требования – законность и легитимность - ИА SakhaLife.Ru9 января Руководитель Администрации Главы РС(Я) и Правительства РС(Я) Фёдор Борисов принял участие в VII съезде Совета муниципальных образований Республики Саха (Якутия) – Ассоциации межмуниципального сотрудничества.
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru
Расширение ТОР «Южная Якутия» поспособствует развитию всего региона - Администрация Правительства и Президента РС(Я)Минвостокразвития России внесло в Правительство РФ предложение о расширении ТОР «Южная Якутия».
19.01.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Идет подготовка к VI деловой игре «МЭР» - ИА SakhaLife.RuВ Якутске с 1 по 4 марта 2018 года пройдет VI деловая игра «Молодежь – энергия развития города Якутска» (МЭР).
19.01.2018 ИА SakhaLife.Ru