Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Тапталлаах Тумаппыт үбүлүөйэ

20170415_141541 - Якутское-Cаха ИА
Тапталлаах Тумаппыт үбүлүөйэ - Якутское-Cаха ИА
Тапталлаах Тумаппыт үбүлүөйэ - Якутское-Cаха ИА
20170415_145447 - Якутское-Cаха ИА
IMG-20170417-WA0003 - Якутское-Cаха ИА
Фото: ysia.ru

Ааспыт ый ортотугар Усуйаана улуу һ ун «Тумат национальнай нэ һ илиэгэ» т өрүттэммитэ 75 сылын бэлиэтиир үөрүү лээх быраа һ ынньыгын олохтоохтор уонна ыалдьыттар үөрэн өтөн уонна өрө көтөҕүллэн бэлиэтээтилэр.

Сэттэ уон алта сыл анараа өттүгэр, Аҕа дойдубут өлөр-тиллэр кырыктаах сэриитэ саҕаламмыта бастакы сылыгар, Сэбиэскэй Сойуус коммунистическай партията салайар государствота немецкэй-фашистскай халабырдьыттары утары элбэх хаан тохтуулаах хабыр хапсыһыытын кэмигэр, ыраах хоту сиргэ булчуттар саҥа бөһүөлэктэрин, кинилэр оҕолоро үөрэнэллэрин туһугар саҥа оскуоланы тутууну дьаныһан туран саҕалаабыттара. Ол бэйэтин туһугар эмиэ оччотооҕу дьон килбиэннээх героическай кыайыылара этэ диэн толору этэр, сырдатар бырааптаахпыт диэххэ наадалаах.

Оччолорго Нуучча үрэҕэр Баатаҕай бөһүөлэгин холкуоһугар, эбэтэр Илин Сыалаахха баар «Күүрэ» холкуоска аҕыйах ахсааннаах төрүт уус булчуттар эрэ олорбуттара. Эмиэ ити курдук Чоондоон үрэҕэр баар Кыыл Тимирбит диэн учаастакка сылгыны, сүөһүнү иитэр дьон, төһө да аҕыйах ахсааннаахтарын иһин, холкуос быһыытынан үлэлээн-хамсаан, бэйэлэрин ииттэн, быр-бааччы олорбуттара.

1940 сыллаахха кыракый холкуостары бөдөҥсүтүү бэлиитикэтэ күүскэ ыытылларын саҕана Чоондоон, Илин Сыалаах, Нуучча үрэхтэрин устунан баар кыракый холкуостар уонна түмсүүлэр бары бииргэ холбоһон, бөдөҥсүйэн олорорго, саҥа бөһүөлэги тутарга анал миэстэни буларга, көрдүүргэ уопсай мунньаҕынан быһаарыы ылыммыттара. Ол сайын Чоондоон үрэҕин үөһээ уонна аллараа өттүгэр тоҕоостоох сири көрдөөннөр, холкуостар уопсай мунньахтарынан талыллыбыт аналлаах хамыыһыйа, хас да тыынан сылдьан саҥа бөһүөлэги тутар сири сыныйан, талан көрдөөбүттэрэ. Кинилэр элбэх сири сирийэн үөрэтэн, кэпсэтэн, ырытан уонна үгүс мөккүөр кэнниттэн сүрдээх хойуу мастаах, ойуурдаах, үрдүк туруору таас чаркы биэрэктээх, сирэ-буора кытаанах, бу билиҥҥи Тумат турар миэстэтин олус сөбүлүү көрбүттэрэ. Бөһүөлэги манна тутуохха сөп эбит диэн биир санааҕа кэлбиттэрэ.

1941 сылтан ыла саҥа бөһүөлэги тутуу күүскэ уонна күргүөмнээхтик саҕаламмыта. Бастатан туран булчуттар уонна табаһыттар олорор анал дьиэлэрэ, оҕолор үөрэниэхтээх оскуолалара, нэһилиэнньэни аһынан-таҥаһынан хааччыйар маҕаһыын, олохтоох Сэбиэт дьиэтин тутуу ыытыллыбыта. Саҥа дьиэлэри тутуу маһын туруу үлэһиттэр Чоондоон үрэх үөһээ өттүгэр саас эрдэ баран, кэрдэн, бэлэмнээбиттэрэ. Уунан уһааран бөһүөлэк тутуллуохтаах сиригэр аҕалбыттара. Историяттан биллэринэн, 1941 сыл сайыныгар оскуола дьиэтин үөрэ-көтө, таһаарыылаахтык, өхтөөхтүк тутан үлэлии-хамсыы сырыттахтарына, АН-2 самолет кэлэн кууллаах почтаны бырахпыт. Почтанан кэлбит суругунан тэлэгэрээммэни олохтоох Сэбиэт үлэһитэ тутааччыларга уонна нэһилиэнньэ бары дьонугар дорҕоонноохтук аахпыт. Онно немецкэй-фашистскай талабырдьыттар Сэбиэскэй Сойууска кыыллыы, уоран саба түспүттэрин туһунан этиллибит. Онон туох-баар үлэ Кыайыы туһугар, туох барыта фронт туһугар диэн сүгэ-балта тылларынан кытаанах ыҥырыы этиллибитэ ыраас халлааҥҥа этиҥ эппитин курдук ынырыктыйан иһиллибитэ. Сонно бөһүөлэги тутааччылар уонна бары олохтоохтор мустан немецкэй-фашистскай халабырдьыттары утары таһаарыылаах, кыайыылаах үлэнэн охсуһарга диэн ыҥырыы миитин оҥорбуттара.

Уоттаах сэрии аас-туор сылларыгар бэйэни харыстаммат дьаныардаах үлэ түмүгэр, Тумат бөһүөлэгин 1942 сыллаахха тутан бүтэрбиттэрэ уонна ити сылы бөһүөлэк төрүттэммит  сылынан ааттаабыттара. Итинтэн ыла Тумакка булчуттар, табаһыттар уонна балыксыттар тоҕуоруһан, уутуйан олохсуйбуттара. Хоту дойду кылааннаах түүлээҕин үрүҥ кырсаны бултааһыны, судаарыстыбаҕа туттарыыны, нэһилиэк сорсуннаах сонордьуттара кыайа-хото бултаабыттара. Үлэҕэ үрдүк ситиһии, кыайыы сотору кэминэн баар буолбута. Ол курдук, 1957 сыллаахха аатырбыт булчут Колесов Николай Саввич кэккэ сылларга кырсаны бултааһыҥҥа өрөспүүбүлүкэ, Сэбиэскэй Сойуус үрдүнэн саамай элбэх ахсааннаах түүлээҕи бултаан, Социалистическай Үлэ Геройун үрдүк аатын ылбыта. Кини бииргэ сылдьыбыт, бултаабыт үөлээннээҕэ Томскай Алексей Алексеевич II эмиэ түүлээҕи бултааһыҥҥа үрдүк көрдөрүүлэрин иһин Үлэ Кыһыл Знамятын икки төгүллээх кавалера буолбута. Николай Саввич ииппит, үөрэппит эдэр булчута Колесов Сергей Иванович Үлэ Кыһыл Знамятын булт идэтигэр өрөспүүбүлүкэҕэ, Сэбиэскэй Сойууска бастыҥ көрдөрүүлэрин иһин ылар чиэскэ тиксибитэ. Таба иитиитигэр уһулуччу бастыҥ көрдөрүүтүн сыаналааннар, биллиилээх табаһыт Томскай Алексей Алексеевич I Өктөөбүрүскэй өрөбөлүүссүйэ биэс уон сылыгар аналлаах мэтээлинэн наҕараадаламмыта.

Ити курдук Тумат нэһилиэгин үтүө-мааны дьон үлэҕэ, үөрэххэ ситиһиилэрэ элбэх.

Тумат нэһилиэгэ төрүттэммитэ 75 cылыгар аналлаах үбүлүөй дьон-сэргэ санаата кэлэн, олсу үчүгэйдик ааста. Тэрээһин истиҥник уонна өрө күүрүүлээхтик ыытылынна. Хаһаччыйаттан уонна Усуйаанаттан элбэх киһи кэлэн олохтоохтор үөрүүлэрин тэҥҥэ үллэһиннилэр. Хаһааччыйаттан ырыа ансаамбыла олохтоохтору эҕэрдэлээн ырыа бастыҥын ыллаан олохтоохтору улаханнык сэргэхситтэ. Усуйаанаттан «Кэрэчээнэ» үҥкүү кэлэктиибэ бэртээхэй үҥкүүлэринэн үөртүлэр. Усуйаана нэһилиэгин аҕа баһылыга Никита Кимович Филиппов биир дойдулаахтарыгар анаан эҕэрдэ тылларын тиэртэ, ис сүрэҕиттэн долгуйан, иэйэн туран ырыа ыллаан бар дьонун махталын, хайҕалын ылла.

Үөрүүлээх бырааһынньык түһүлгэтигэр мустубут ыалдьыттар бастакы күн бэйэ-бэйэлэрин кытта билистилэр, ирэ-хоро сэһэргэстилэр.

Дьоро киэһэ туматтар эҕэрдэ кэнсиэрдэрэ ыытылынна. Манна ыҥырыылаах ыалдьыттарбыт, Сахабыт сирин эстрадатын биллиилээх ырыаһыттара Сахаайа, Василий Еремеев, Александр Максимов кыттыһан, бэртээхэй кэнсиэри көрдөрөн, бу күүтүүлээх уконна долгутуулаах бэлиэ даатанан истиҥник эҕэрдэлээн көрөөччүлэри үөртүлэр.

Сарсыныгар күн-дьыл туруга төһө да мөлтөөбүтүн, туманнырбытын, хаардаабытын иһин, бөһүөлэк аттыгар бэрт сэргэх күрэхтэһии буолла. Манна дьиэ кэргэттэр хамаандалара саанан ытыыга, чэйи түргэнник оргутууга, кырсаҕа хапкаан иитиитигэр уонна да атын көрүҥнэргэ күөн көрүстүлэр. Илин-кэлин түсүһүү, күрэхтэһии бэрт эриһиилээх, хатыһыылаах буолан, дьон-сэргэ олус астынна. Түмүккэ, түргэн-тарҕан туттунуулаах Хаһааччыйа олохтоохторо Надежда, Алексей Филипповтар кыайыылааҕынан таҕыстылар. Иккис миэстэни булчут дьиэ кэргэн Анна, Айаал Томскайдар (Тумат) ыллылар.

Бу киэһэ Хаһааччыйа уонна Усуйаана ыалдьыттара кыттыһан бэртээхэй кэнсиэри көрдөрдүлэр.

Үһүс күн нэһилиэктэр икки ардыларыгар волейболга киирсии кытаанаҕа буолан, көрөөччүлэри ууга-уокка түһэрдилэр. Хаһааччыйаттан икки, Усуйаанаттан биир, олохтоохтортон оҕолор уонна улахан дьон хамаандалара кытыннылар. Күрэхтэһиигэ ыалдьыппыт, саха эстрадатын биллэр ырыаһыта Василий Еремеев кыттыһан оонньоспута тыа сирин дьонун-сэргэтин санаатын өрө көтөхтө, сэргэхситтэ. Онтон дьахталларга Тумат кыргыттара былырыыҥҥы кыайыыларын өссө төгүл бигэргэтэн, хайҕал маанытын ыллылар. Кинилэр ытыс тыаһыгар доҕуһуоллатан кубогы илдьэ хааллылар.

Ити курдук Тумат нэһилиэгэ төрүттэммитэ 75 сылын үөрүүлээх үбүлүөйэ олус үчүгэйдик, астыктык, үрдүк таһымнаахтык ыытылынна. Олохтоохтор уонна ыалдьыттар бары бу бырааһынньыктан олус астынан, дуоһуйан тарҕастылар.

1 из 5
Норуоппут үгэһин, таба иитиитин өрө тутан - Государственное Собрание РС(Я)Өлөөн улууһа төһө да ыраах хотугу эргимтэҕэ олордор, ыарахаттартан чаҕыйбат туруу үлэһит, олоҕу уорҕатыттан муоһалыыр сытыы-хотуу дьонноох-сэргэлээх буолан, аныгы олох сайдыытын кытта тэҥҥэ хардыылыырга дьулуһар.
13.06.2017 Государственное Собрание РС(Я)
электросеть - Якутское-Cаха ИАВ связи с проведением работ по ремонту и техобслуживанию линий электропередачи и оборудования, подключению новых объектов, работ в охранной зоне ПАО «Якутскэнерго» уведомляет о временном ограничении электроснабжения 20 ноября.
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Священнослужители подарили воспитанникам детского дома незабываемые каникулы - Якутское-Cаха ИАВоспитанники Мохсоголлохского центра помощи детям, оставшимся без попечения родителей, совершили в осенние каникулы паломничество по храмам Южной Якутии.
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
На Лене завершены перевозки на паромах и судах на воздушной подушке - Министерство транспортаНа маршруте Якутск – Нижний Бестях прекращено движение судов на воздушной подушке и паромов в связи с климатическими условиями и отсутствием пассажиров.
19.11.2017 Министерство транспорта
Возбуждено уголовное дело по факту нападения собак на ребёнка в Якутии - YakutiaMedia.RuПосле нападения животных длительное время девочка провела на морозе, получив обморожение рук и головы 19 ноября, YakutiaMedia.
19.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Дом народного творчества Якутии признан одним из лучших в России - Якутское-Cаха ИАВ рамках празднования 80-летнего юбилея Республиканского Дома народного творчества прошла пресс-конференция «Люди и годы».
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Информация о техногенных пожарах, произошедших на территории Республики Саха (Якутия): 17 ноября 2017 г. в 23.47 в пожарно-спасательную службу поступило сообщение о пожаре в жилом доме на ул.
19.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
Возбуждено уголовное дело по факту нападения собак на ребёнка в Якутии - YakutiaMedia.RuПосле нападения животных длительное время девочка провела на морозе, получив обморожение рук и головы 19 ноября, YakutiaMedia.
19.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Видеофакт: в Якутске пешеходы напали на женщину за рулем - ИА SakhaLife.Ru18 ноября в Якутске трое пешеходов напали на женщину за рулем. Мужчинам, переходящим дорогу в неположенном месте, не понравилось, что им посигналили, после чего один из пешеходов ударил кулаком по капоту,
19.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
Жительницу Якутска обманули на деньги, взломав аккаунт ее подруги в соцсети «Вконтакте» - YakutiaMedia.RuПотрепевшей пришло сообщение от аккаунта её подруги с просьбой одолжить деньги якобы для оплаты кредита 19 ноября, YakutiaMedia.
19.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Историческая память: В Якутске презентовали третье издание справочника о почетных гражданах города - Якутское-Cаха ИАВ год 385-летия столицы республики вышло в свет третье издание библиографического справочника «Почетные граждане города Якутска».
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
DSC09908 - Якутское-Cаха ИАВ Русском театре при полных залах прошли премьерные показы спектакля Владимира Голуба «По соседству мы живем».
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Амгинские пенсионеры участвуют во всероссийском поединке хоров - Якутское-Cаха ИААнсамбль «Слобода» Центра культуры им. Ф. Потапова из Амги в числе восьми хоровых коллективов и четырех вокальных групп вышел в финал всероссийского конкурса «Поединки хоров» в Белгороде.
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Укрощение шимпанзе подколодной - Газета Якутия
Укрощение шимпанзе подколодной
Премьера В Русском театре при полных залах прошли премьерные показы спектакля Владимира Голуба «По соседству мы живем».
Газета Якутия
Певец эпохи - Газета Якутия
Певец эпохи
Выставка Василия Авраменко На выставке Василия Авраменко «Художник и газета», посвященной 100‑летию Октября и газеты «Якутия», на тебя смотрит эпоха: газетные полосы с его рисунками — теперь раритет.
Газета Якутия
Еще 100 лет… - Газета Якутия
Еще 100 лет…
Что дала революция России? 2017 год проходит под знаком 100-летия революции.
Газета Якутия
В отдаленные села Якутоптторг завозит продукты авиацией - Якутское-Cаха ИАЯкутоптторгом продолжается авиадоставка в удаленные и труднодоступные населенные пункты республики расширенного ассортимента социально значимых продовольственных товаров.
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Есть седьмая победа! Якутянин вышел в полуфинал бундеслиги - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU А уже на следующем неделе наш борец выступит на чемпионате мира среди спортсменов до 23 лет в польском городе Былгош.
19.11.2017 SakhaPress.Ru
В Момском районе  допущены к эксплуатации две ледовые переправы муниципального значения - МЧС Республики Саха (Якутия)Согласно актов комиссии по контролю проверки грузоподъемности и освидетельствования переправы на льду,
18.11.2017 МЧС Республики Саха (Якутия)
Речпорт и К° без конкретики - Газета Якутия
Речпорт и К° без конкретики
Что заявили новые владельцы ХК "Якутский речной порт" Признаться, идя на брифинг, посвященный теме продажи Холдинговой компании «Якутский речной порт» группе компаний «Старвей»,
Газета Якутия
Рекордное количество хапсагаистов поборолись за медали турнира братьев Ноговицыных
XIV республиканский турнир по хапсагаю на призы братьев-борцов Ноговицыных собрал рекордное количество участников — на ковер вышли 264 спортсмена.
Газета Якутия
Виктор Рассадин стал обладателем Кубка АЛРОСА (видео схваток)
Лидер Якутии по вольной борьбе Виктор Рассадин в составе сборной России завоевал Кубок Европейских наций — Кубок АЛРОСА.
Газета Якутия
электросеть - Якутское-Cаха ИАВ связи с проведением работ по ремонту и техобслуживанию линий электропередачи и оборудования, подключению новых объектов, работ в охранной зоне ПАО «Якутскэнерго» уведомляет о временном ограничении электроснабжения 20 ноября.
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Священнослужители подарили воспитанникам детского дома незабываемые каникулы - Якутское-Cаха ИАВоспитанники Мохсоголлохского центра помощи детям, оставшимся без попечения родителей, совершили в осенние каникулы паломничество по храмам Южной Якутии.
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА
На Лене завершены перевозки на паромах и судах на воздушной подушке - Министерство транспортаНа маршруте Якутск – Нижний Бестях прекращено движение судов на воздушной подушке и паромов в связи с климатическими условиями и отсутствием пассажиров.
19.11.2017 Министерство транспорта
Возбуждено уголовное дело по факту нападения собак на ребёнка в Якутии - YakutiaMedia.RuПосле нападения животных длительное время девочка провела на морозе, получив обморожение рук и головы 19 ноября, YakutiaMedia.
19.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Дом народного творчества Якутии признан одним из лучших в России - Якутское-Cаха ИАВ рамках празднования 80-летнего юбилея Республиканского Дома народного творчества прошла пресс-конференция «Люди и годы».
19.11.2017 Якутское-Cаха ИА