Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Оскуолаттан саҕаламмыт музей

Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Фото: sakhalife.ru

                                      М. К. Аммосов төрөөбүтэ 120 сылыгар уонна      

                                   Аан дойду музейдарын күннэригэр ананар

1960 сыллаахха 3 нэһилиэк олохтоохторо: Модут, Хатырык, Түбэ дьоно бэйэлэрин биир дойдулаахтарын — Максим Кирович Аммосов күндү аатын уйэтитэргэ быһаарыммыттара. Максим Кирович олоҕун уонна үлэтин үөрэтэр, үүнэр көлүөнэҕэ билиһиннэрэр сыалтан кинилэр музей тэрийэргэ этии киллэрбиттэрэ.  Итинэн салайтаран 1961 сыллаахха Хатырык орто оскуолатыгар (директор Раиса Дмитриевна Маппырова этэ) комсомол историятын үөрэтэр куруһуок аһыллан үлэлээбитэ. Салайааччы Вера Петровна Иванова (Протодьяконова) этэ. Музейы тэрийиигэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх үлэһитэ, культура туйгуна, Максим Кирович бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна кыыһа — Мария Алексеевна Охлопкова элбэх сыратын биэрбитэ. Бастакы матырыйааллары учууталлар олорор уопсай дьиэлэрин биир кыра хоһугар сааһылыыр этибит. Долбуурдарга, этажеркаларга, түннүктэр холуодаларыгар, ыскамыайкаларга уурталыырбыт.

Музей историко — революционнай диэн ааттанан 1962 сыллаахха Хатырык орто осуолатын биир кылааһыгар арыллыбыта. Манна М. К. Аммосов тутта сылдьыбыт иһитэ – хомуоһа, мала – сала, кэппит таҥастара, кэргэттэрин, оҕолорун хаартыскалара, оһуордаах быһаҕа, табаҕын иһитэ, сурунар уруучуката, кинини кытта Казахстаҥҥа, Киргизияҕа бииргэ үлэлээбит табаарыстарын ахтыылара, аахпыт кинигэлэрэ, тус бэйэтин ыстатыйалара, бэлиэтээһиннэрэ, автобиографията ууруллубуттара. Үгүс киһи болҕомтотун М. К. Аммосов чэй өрүнэн испит чаанньыга тардар. Бу чаанньыгы киниэхэ 1934 сыл олунньу 20 күнүгэр Урал гидроэлектростанциятын үлэһиттэрэ бэлэхтээбиттэрэ. «В день XVI- летия Красной Армии лучшему товарищу и руководителю обкома ВКП (б) М. К. Аммосову» диэн чаанньыкка бэйэтигэр быһыллан суруллубут.

М. К. Аммосов төрөөбүт төрүт сиригэр –  Балаҕаннаахха — өйдөбүнньүк сэргэ уонна балаҕан. 

Кыргыттара Аэлита, Лена, Яна аҕаларын хаартыскаларын, кинигэлэрин, онтон да атын матырыйаалларын бэлэхтээбиттэрин эбэн биэрбиппит. Максим Кирович оҕо, эдэр сааһын, дьиэ кэргэттэрин, бииргэ үөскээбит үөлээннэхтэрин туһунан ахтыылар элбэхтэрэ.

Музейга Саха сиригэр советскай былааһы олохтооһуҥҥа уонна бөҕөргөтүүгэ кыттыбыт үлэ, сэрии ветераннарын кытары көрсүһүүлэри тэрийэрбит, кинилэр ахтыыларын хомуйарбыт. Холобура Максим Кирович Казахстаннааҕы секретара Н. Войханскай уонна кини бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна ахтыылара ордук дьон болҕомтотун тардыбыттара. Наталья быраата Максим бэйэтин илиитинэн 1937 сыллаахха суруйан бэлэхтээбит Москватааҕы хаартыскатын музейга биэрбитэ.

Элбэх диспуттар, лекциялар, литературнай биэчэрдэр ыытыллаллара. «Комсомолец» диэн хаһыат таһаарарбыт. Оскуолаҕа хас кылаас ахсын Максим Аммосов паартата олохтоммута. Кылаас саамай бастыҥ үөрэнээччилэрэ ити паартаҕа олорор чиэскэ тиксэллэрэ.

Үөрэнээччилэр музейга уочаратынан дьуһуурустубалыыллара, коллекциялары, докумуоннары бэрээдэктииллэрэ, экспонаттарга быһаарыы суруйаллара, оһох оттоллоро. Музейы төһө кыалларынан киэргэтэ сатыырбыт. Ол курдук акварель кыраасканан айылҕаны уруһууйдаан эркиннэргэ ыйаабыппыт. Түннүк сабыыларын учууталбыт Вера Петровна ришелье вышивканан киэргэттэрбитэ.

М. К. Аммосов төрөөбүт сирэ –  «Балаҕаннаах» 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ. Манна пионердар, комсомолецтар саҥардыы, сэргэхситии үлэлэри  ыытыыны саҕалаабыттара. Модут нэһилиэгин олохтоохторо кэлин манна сэргэ туруорбуттара, балаҕан туппуттара уонна уһаайбатын былыргы сахалыы ньыманан күрүөлээбиттэрэ.

Мария Алексеевна Охлопкова сүбэтинэн, дьон-сэргэ олорон ааспыт историятын көрдөрөр сыалтан саха былыргы туттар тэриллэрин, таҥастарын – саптарын хомуйан киирэн барбыппыт.

Оҕолор чугастааҕы нэһилиэктэри кэрийэ сылдьан сөптөөх экспонаттары көрдүүллэрэ. Ол курдук Модут оҕолоро Дуня Попова, Галя Попова, Ира Кутукова, Тоня Алексеева, Люба Охлопкова, Ваня Попов саха былыргы элбэх киэргэллэрин (үрүҥ көмүс кириэс, кыһыл көмүс ытарҕа, биһилэх, үрүҥ көмүстэн оҥоһуллубут илин-кэлиҥ кэбиһэр, бөҕөх), иһит – хомуос (чороон, кытыйа, туос ыаҕастар), таҥас-сап (күннээх дьабака бэргэһэ, моойторук саҕа) хомуйан аҕалбыттара.

Хатырыктан олохтоох булчуттар В. Заровняев, П. Охлопков, И. Суздалов эһэ тириитин бэлэхтээбиттэрэ. Арбын олохтооҕо Е. Софронов көтөрдөр – кыыллар элбэх ахсааннаах чуучулаларын оҥорон биэрбитэ. Е. Чепалова, В. Слепцова былыргы үрүҥ көмүс аһыыр иһиттэри биэрбиттэрэ. Учуутал Александра Кирилловна Негтягаева тус бэйэтин үбүттэн элбэх суумалаах харчыны музей тэриллиитигэр анаабыта. Кини бачыымын өйөөн кэнники дьон эмиэ харчынан көмөлөһөр буолбуттара.

Гражданскай сэрии тематыгар анаан чугастааҕы 5 нэһилиэктэртэн хорсуннук сэриилэспит 15 кыһыл буойуттар, кинилэр аймахтарын тустарынан балачча киэҥ ис хоһоонноох матырыйааллар хомуллубуттара. Кинилэр истэригэр Тимофей Кулаковскай, Тимофей Охлопков, Семен Ощепков, Василий Пережков, Григорий Охлопков, Терехов, Карамзин, Орлов уо.д.а. курдук актыыбынай партизаннар олохторун суола сырдатыллыбыта. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ геройдуу олохторун биэрбит биир дойдулаахтарбыт хаартыскаларын хомуйбуппут. Кинилэргэ анаан хас да альбом оҥорбуппут.

              Балаҕаннаах 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ.

1964 сыллаахха музей официальнай аһыллыыта буолбута. Манна Национальнай библиотека бэлэхтээбит кинигэлэрэ туспа экспонат быһыытынан киирбиттэрэ, ол иһигэр М. К. Аммосов чугас доҕоро Платон Ойуунускай латыынныы алфавитынан тахсыбыт айымньыларын  сэдэх экземплярдара бааллара.

Кыһамньылаах үлэбит иһин махтанан, Мария Алексеевна Охлопкова сааскы каникул бириэмэтигэр сүүрбэччэ оҕону куоракка экскурсияҕа киллэрэ сылдьыбыта. Автобус хойутаан куораты киэһээ 23 чаас саҕана булбуппут. Тиийээт да “Север” рестораҥҥа аһаабыппыт. Хаһан да амсайбатах коржикпытын, сливовай барыанньаны сиэммит улаханнык астыммыппыт. Урукку 17-с оскуолаҕа хоно сылдьыбыппыт. Нэдиэлэ устата куораты биир гына кэрийэн, араас музейдарга, театрдарга, маҕаһыыннарга сылдьан улаханнык дуоһуйбуппут уонна билиҥҥээҥҥэ диэри өйдүү – саныы сылдьабыт.

Саха норуотун ылгын уола, саха судаарыстыбаннаһын олохтооһуҥҥа сүдү оруоллаах киэн туттар киһибит геройдуу олоҕун, үлэтин сырдатар музей билигин салгыы сайдар, үүнэр.

«Чаҕылхай Максим” – Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейын маҥнайгы тэрийээччилэрэ буолбуппутунан биһиги улаханнык киэн туттабыт.

Ыстатыйа ааптара: Вера Николаевна Кутукова — музейы тэрийсибиттэртэн биирдэстэрэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай библиотекатын омук тылын салаатыгар сүрүн  библиограф

 

 

Источник: Главное фото: Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейа.
Успех ансамбля «Чээчэбил» на фестивале эвенкийского нимнгакана в Бурятии - ИА SakhaLife.RuФольклорный ансамбль «Чээчэбил» эвенкийского национального наслега Кюпцы Усть-Майского района на фестивале эвенкийского нимнгакана в Бурятии завоевал две номинации: «За лучшие сценарий,
22.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутск прибыли участники межрегионального этно-поп конкурса «Биир күн» - ИА SakhaLife.RuСегодня в НВК «САХА» состоялась пресс-конференция с участниками межрегионального конкурса в жанре этно-поп  музыки «Биир күн» («Под одним солнцем»).
22.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
Республиканский инновационный проект «Музыка для всех» приглашает на Гала – концерты - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU В республике четвертый год реализуется инновационный проект «Музыка для всех», инициированный Первым Президентом республики Михаилом Николаевым,
22.11.2017 SakhaPress.Ru
Умер оперный певец Дмитрий Хворостовский - Якутское-Cаха ИАОперный певец Дмитрий Хворостовский умер на 56-м году жизни. В июне 2015 года у певца была диагностирована опухоль мозга.
22.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Умер Дмитрий Хворостовский - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Оперный певец скончался в Лондоне, сообщила представитель артиста в России.
22.11.2017 SakhaPress.Ru
Ансамбль «Чээчэбил» завоевал две номинации в конкурсе-фестивале эвенкийского нимнгакана в Бурятии - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Фольклорный ансамбль «Чээчэбил» эвенкийского национального наслега Кюпцы Усть-Майского района на фестивале эвенкийского нимнгакана в Бурятии завоевал две номинации: «За лучшие сценарий,
22.11.2017 SakhaPress.Ru
Дворец Детства отмечает 80-летний юбилей - ИА SakhaLife.RuЗа 80-летнюю историю Дворца Детства путевку в жизнь получили тысячи выпускников.
22.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
Где написать географический диктант? - ИА SakhaLife.Ru26 ноября в 12:00 по местному времени во всех регионах России и за рубежом состоится географический диктант.
22.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
Прокурор Нюрбинского района поддержал государственное обвинение по уголовному делу в отношении 2 граждан.
22.11.2017 Прокуратура РС(Я)
С начала года 126 коррупционеров поймали в Якутии - YakutiaMedia.RuПо данным прокуратуры республики каждое 4 преступление связано с взяточничеством 22 ноября, YakutiaMedia.
22.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Энергетики морозят жителей ДФО – на карте региона "вспыхивают" все новые холодные точки - YakutiaMedia.RuЧП, повлекшие перебои с теплом, горячей водой и электричеством, начались задолго до зимы – люди с содроганием ожидают крепких морозов 22 ноября, YakutiaMedia.
22.11.2017 YakutiaMedia.Ru
IMG_0391 - Якутское-Cаха ИАНа телеканалах НВК «Саха» и «Саха 24» с 4 декабря начнётся показ нового телесериала «Ааспыт ааспат амтана» («Незабываемый вкус прошлого»).
22.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Состоялось заседание совета Национального организационного комитета Олонхо - Государственное Собрание РС(Я)Председатель Государственного Собрания (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия),
22.11.2017 Государственное Собрание РС(Я)
Антонина Григорьева поздравила народного художника Анну Звереву с открытием выставки - Государственное Собрание РС(Я)Торжественное открытие персональной выставки «Грани таланта» народного художника Республики Саха (Якутия),
22.11.2017 Государственное Собрание РС(Я)
Укрощение шимпанзе подколодной - Газета Якутия
Укрощение шимпанзе подколодной
Премьера В Русском театре при полных залах прошли премьерные показы спектакля Владимира Голуба «По соседству мы живем».
Газета Якутия
Певец эпохи - Газета Якутия
Певец эпохи
Выставка Василия Авраменко На выставке Василия Авраменко «Художник и газета», посвященной 100‑летию Октября и газеты «Якутия», на тебя смотрит эпоха: газетные полосы с его рисунками — теперь раритет.
Газета Якутия
Еще 100 лет… - Газета Якутия
Еще 100 лет…
Что дала революция России? 2017 год проходит под знаком 100-летия революции.
Газета Якутия
Жатайская база технической эксплуатации флота подвела итоги навигации - ИА SakhaLife.Ru         В Жатае в торжественной обстановке прошло закрытие навигации-2017.
21.11.2017 ИА SakhaLife.Ru
Якутянин, потерявший документы, уже несколько месяцев находится в тюрьме Индии - YakutiaMedia.RuВ департамент внешних связей Якутии обратились родственники мужчины, который несколько лет назад переехал в Индию 22 ноября, YakutiaMedia.
22.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Якутянин Владимир Балынец снова стал абсолютным чемпионом международного турнира в Польше - YakutiaMedia.RuСоревнования среди спортсменов-тяжелоатлетов с ПОДА “Серебряная штанга” прошли в Вроцлаве 17-19 ноября 22 ноября, YakutiaMedia.
22.11.2017 YakutiaMedia.Ru
Айталина Соколова: Указ главы о борьбе с нелегальным бизнесом сократит теневую занятость
Сегодня штрафные санкции за незаконную предпринимательскую деятельность по извлечению прибыли в отношении незарегистрированных должным образом граждан — мизерные.
Газета Якутия
Речпорт и К° без конкретики - Газета Якутия
Речпорт и К° без конкретики
Что заявили новые владельцы ХК "Якутский речной порт" Признаться, идя на брифинг, посвященный теме продажи Холдинговой компании «Якутский речной порт» группе компаний «Старвей»,
Газета Якутия
Историческая память: В Якутске презентовали третье издание справочника о почетных гражданах города
В год 385-летия столицы республики вышло в свет третье издание библиографического справочника «Почетные граждане города Якутска».
Газета Якутия
IMG_1381 - Якутское-Cаха ИАЧто такое послание главы к Госсобранию (Ил Тумэн) и общественности Якутии?
22.11.2017 Якутское-Cаха ИА
В ходе Послания Ил Дархан дал ряд поручений по улучшению финансовой ситуации в республике - Администрация Правительства и Президента РС(Я)По мнению главы Якутии Егора Борисова, 2018 финансовый год не обещает быть лёгким.
22.11.2017 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
В Ил Тумэне рассматривают проект бюджета республики на 2018-2020 годы - Якутское-Cаха ИАСегодня на ХХХII пленарном заседании Ил Тумэн началось рассмотрение проекта государственного бюджета республики на три года – на 2018 год и на плановый период 2019-2020 годов.
22.11.2017 Якутское-Cаха ИА
Электричество - Якутское-Cаха ИАПАО «Якутскэнерго» уведомляет о временном ограничении электроснабжения 23 ноября в связи с проведением работ по ремонту и техобслуживанию линий электропередачи и оборудования.
22.11.2017 Якутское-Cаха ИА
В Ил Тумэне началась работа XXXII (очередного) пленарного заседания - Государственное Собрание РС(Я)22 ноября 2017 года в 10.00 часов началась работа тридцать  второго (очередного) пленарного заседания Государственного Собрания (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия) пятого созыва под председательством Александра Жиркова.
22.11.2017 Государственное Собрание РС(Я)