Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Оскуолаттан саҕаламмыт музей

Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Фото: sakhalife.ru

                                      М. К. Аммосов төрөөбүтэ 120 сылыгар уонна      

                                   Аан дойду музейдарын күннэригэр ананар

1960 сыллаахха 3 нэһилиэк олохтоохторо: Модут, Хатырык, Түбэ дьоно бэйэлэрин биир дойдулаахтарын — Максим Кирович Аммосов күндү аатын уйэтитэргэ быһаарыммыттара. Максим Кирович олоҕун уонна үлэтин үөрэтэр, үүнэр көлүөнэҕэ билиһиннэрэр сыалтан кинилэр музей тэрийэргэ этии киллэрбиттэрэ.  Итинэн салайтаран 1961 сыллаахха Хатырык орто оскуолатыгар (директор Раиса Дмитриевна Маппырова этэ) комсомол историятын үөрэтэр куруһуок аһыллан үлэлээбитэ. Салайааччы Вера Петровна Иванова (Протодьяконова) этэ. Музейы тэрийиигэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх үлэһитэ, культура туйгуна, Максим Кирович бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна кыыһа — Мария Алексеевна Охлопкова элбэх сыратын биэрбитэ. Бастакы матырыйааллары учууталлар олорор уопсай дьиэлэрин биир кыра хоһугар сааһылыыр этибит. Долбуурдарга, этажеркаларга, түннүктэр холуодаларыгар, ыскамыайкаларга уурталыырбыт.

Музей историко — революционнай диэн ааттанан 1962 сыллаахха Хатырык орто осуолатын биир кылааһыгар арыллыбыта. Манна М. К. Аммосов тутта сылдьыбыт иһитэ – хомуоһа, мала – сала, кэппит таҥастара, кэргэттэрин, оҕолорун хаартыскалара, оһуордаах быһаҕа, табаҕын иһитэ, сурунар уруучуката, кинини кытта Казахстаҥҥа, Киргизияҕа бииргэ үлэлээбит табаарыстарын ахтыылара, аахпыт кинигэлэрэ, тус бэйэтин ыстатыйалара, бэлиэтээһиннэрэ, автобиографията ууруллубуттара. Үгүс киһи болҕомтотун М. К. Аммосов чэй өрүнэн испит чаанньыга тардар. Бу чаанньыгы киниэхэ 1934 сыл олунньу 20 күнүгэр Урал гидроэлектростанциятын үлэһиттэрэ бэлэхтээбиттэрэ. «В день XVI- летия Красной Армии лучшему товарищу и руководителю обкома ВКП (б) М. К. Аммосову» диэн чаанньыкка бэйэтигэр быһыллан суруллубут.

М. К. Аммосов төрөөбүт төрүт сиригэр –  Балаҕаннаахха — өйдөбүнньүк сэргэ уонна балаҕан. 

Кыргыттара Аэлита, Лена, Яна аҕаларын хаартыскаларын, кинигэлэрин, онтон да атын матырыйаалларын бэлэхтээбиттэрин эбэн биэрбиппит. Максим Кирович оҕо, эдэр сааһын, дьиэ кэргэттэрин, бииргэ үөскээбит үөлээннэхтэрин туһунан ахтыылар элбэхтэрэ.

Музейга Саха сиригэр советскай былааһы олохтооһуҥҥа уонна бөҕөргөтүүгэ кыттыбыт үлэ, сэрии ветераннарын кытары көрсүһүүлэри тэрийэрбит, кинилэр ахтыыларын хомуйарбыт. Холобура Максим Кирович Казахстаннааҕы секретара Н. Войханскай уонна кини бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна ахтыылара ордук дьон болҕомтотун тардыбыттара. Наталья быраата Максим бэйэтин илиитинэн 1937 сыллаахха суруйан бэлэхтээбит Москватааҕы хаартыскатын музейга биэрбитэ.

Элбэх диспуттар, лекциялар, литературнай биэчэрдэр ыытыллаллара. «Комсомолец» диэн хаһыат таһаарарбыт. Оскуолаҕа хас кылаас ахсын Максим Аммосов паартата олохтоммута. Кылаас саамай бастыҥ үөрэнээччилэрэ ити паартаҕа олорор чиэскэ тиксэллэрэ.

Үөрэнээччилэр музейга уочаратынан дьуһуурустубалыыллара, коллекциялары, докумуоннары бэрээдэктииллэрэ, экспонаттарга быһаарыы суруйаллара, оһох оттоллоро. Музейы төһө кыалларынан киэргэтэ сатыырбыт. Ол курдук акварель кыраасканан айылҕаны уруһууйдаан эркиннэргэ ыйаабыппыт. Түннүк сабыыларын учууталбыт Вера Петровна ришелье вышивканан киэргэттэрбитэ.

М. К. Аммосов төрөөбүт сирэ –  «Балаҕаннаах» 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ. Манна пионердар, комсомолецтар саҥардыы, сэргэхситии үлэлэри  ыытыыны саҕалаабыттара. Модут нэһилиэгин олохтоохторо кэлин манна сэргэ туруорбуттара, балаҕан туппуттара уонна уһаайбатын былыргы сахалыы ньыманан күрүөлээбиттэрэ.

Мария Алексеевна Охлопкова сүбэтинэн, дьон-сэргэ олорон ааспыт историятын көрдөрөр сыалтан саха былыргы туттар тэриллэрин, таҥастарын – саптарын хомуйан киирэн барбыппыт.

Оҕолор чугастааҕы нэһилиэктэри кэрийэ сылдьан сөптөөх экспонаттары көрдүүллэрэ. Ол курдук Модут оҕолоро Дуня Попова, Галя Попова, Ира Кутукова, Тоня Алексеева, Люба Охлопкова, Ваня Попов саха былыргы элбэх киэргэллэрин (үрүҥ көмүс кириэс, кыһыл көмүс ытарҕа, биһилэх, үрүҥ көмүстэн оҥоһуллубут илин-кэлиҥ кэбиһэр, бөҕөх), иһит – хомуос (чороон, кытыйа, туос ыаҕастар), таҥас-сап (күннээх дьабака бэргэһэ, моойторук саҕа) хомуйан аҕалбыттара.

Хатырыктан олохтоох булчуттар В. Заровняев, П. Охлопков, И. Суздалов эһэ тириитин бэлэхтээбиттэрэ. Арбын олохтооҕо Е. Софронов көтөрдөр – кыыллар элбэх ахсааннаах чуучулаларын оҥорон биэрбитэ. Е. Чепалова, В. Слепцова былыргы үрүҥ көмүс аһыыр иһиттэри биэрбиттэрэ. Учуутал Александра Кирилловна Негтягаева тус бэйэтин үбүттэн элбэх суумалаах харчыны музей тэриллиитигэр анаабыта. Кини бачыымын өйөөн кэнники дьон эмиэ харчынан көмөлөһөр буолбуттара.

Гражданскай сэрии тематыгар анаан чугастааҕы 5 нэһилиэктэртэн хорсуннук сэриилэспит 15 кыһыл буойуттар, кинилэр аймахтарын тустарынан балачча киэҥ ис хоһоонноох матырыйааллар хомуллубуттара. Кинилэр истэригэр Тимофей Кулаковскай, Тимофей Охлопков, Семен Ощепков, Василий Пережков, Григорий Охлопков, Терехов, Карамзин, Орлов уо.д.а. курдук актыыбынай партизаннар олохторун суола сырдатыллыбыта. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ геройдуу олохторун биэрбит биир дойдулаахтарбыт хаартыскаларын хомуйбуппут. Кинилэргэ анаан хас да альбом оҥорбуппут.

              Балаҕаннаах 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ.

1964 сыллаахха музей официальнай аһыллыыта буолбута. Манна Национальнай библиотека бэлэхтээбит кинигэлэрэ туспа экспонат быһыытынан киирбиттэрэ, ол иһигэр М. К. Аммосов чугас доҕоро Платон Ойуунускай латыынныы алфавитынан тахсыбыт айымньыларын  сэдэх экземплярдара бааллара.

Кыһамньылаах үлэбит иһин махтанан, Мария Алексеевна Охлопкова сааскы каникул бириэмэтигэр сүүрбэччэ оҕону куоракка экскурсияҕа киллэрэ сылдьыбыта. Автобус хойутаан куораты киэһээ 23 чаас саҕана булбуппут. Тиийээт да “Север” рестораҥҥа аһаабыппыт. Хаһан да амсайбатах коржикпытын, сливовай барыанньаны сиэммит улаханнык астыммыппыт. Урукку 17-с оскуолаҕа хоно сылдьыбыппыт. Нэдиэлэ устата куораты биир гына кэрийэн, араас музейдарга, театрдарга, маҕаһыыннарга сылдьан улаханнык дуоһуйбуппут уонна билиҥҥээҥҥэ диэри өйдүү – саныы сылдьабыт.

Саха норуотун ылгын уола, саха судаарыстыбаннаһын олохтооһуҥҥа сүдү оруоллаах киэн туттар киһибит геройдуу олоҕун, үлэтин сырдатар музей билигин салгыы сайдар, үүнэр.

«Чаҕылхай Максим” – Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейын маҥнайгы тэрийээччилэрэ буолбуппутунан биһиги улаханнык киэн туттабыт.

Ыстатыйа ааптара: Вера Николаевна Кутукова — музейы тэрийсибиттэртэн биирдэстэрэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай библиотекатын омук тылын салаатыгар сүрүн  библиограф

 

 

Источник: Главное фото: Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейа.
Представлена культурная и спортивная программа третьего Восточного экономического форума - Якутское-Cаха ИАВ Москве прошла презентация культурной и спортивной программы третьего Восточного экономического форума, который состоится во Владивостоке 6-7 сентября.
24.08.2017 Якутское-Cаха ИА
В эти дни в Фонде «Дети Саха-Азия» проходит благотворительная акция «В школу – с радостью!».
23.08.2017 ИА SakhaLife.Ru
Лучшее лето для бойцов стройотряда Якутской ГСХА - ИА SakhaLife.RuНедавно бойцы студенческого отряда «Восток» завершили трудовой сезон и вернулись с Камчатского края в родную республику.
23.08.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутии писатели оттачивают мастерство на семинаре - Якутское-Cаха ИАВ столице республики четвертый раз проводится семинар по литературному мастерству для молодых писателей и начинающих авторов.
23.08.2017 Якутское-Cаха ИА
Рукотворная память аллаиховского юкагира Кима Кочкина - ИА SakhaLife.RuВ историческом зале Национальной библиотеки 22 августа состоялась презентация книги «Аллаиха – земля предков».
23.08.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутии издана книга о юкагирах Аллаиховского улуса - Якутское-Cаха ИАВ историческом зале Национальной библиотеки 22 августа состоялась презентация книги «Аллаиха – земля предков».
23.08.2017 Якутское-Cаха ИА
Богатый талантами «Алдан мастеровой» - ИА SakhaLife.RuВыставка ярмарка «Алдан мастеровой» прошла в Томмоте 18-20 августа в рамках республиканского фестиваля авторской песни «Берег Дружбы».
23.08.2017 ИА SakhaLife.Ru
Команда призеров Всероссийской военно-спортивной игры «Победа» приглашена на Новогоднюю елку главы Якутии - ИА SakhaLife.Ru22 августа в Якутск прилетела команда призеров Всероссийской военно-спортивной игры «Победа».
23.08.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутске семилетняя девочка попала под колеса автомобиля - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU В результате ДТП пострадавшая получила компрессионный перелом позвонка.
23.08.2017 SakhaPress.Ru
В Якутске вынесен приговор продавцу, заклеившему руки и рот семилетнему мальчику скотчем - SakhaPress.Ru  РИГ SAKHAPRESS.RU Мужчина выплатил 100 тысяч рублей в качестве компенсации морального вреда.
23.08.2017 SakhaPress.Ru
В Якутии пьяный мужчина, угрожая ножом, ограбил магазин - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU В Среднеколымском районе сотрудниками Росгвардии раскрыто разбойное нападение.
24.08.2017 SakhaPress.Ru
дом - Якутское-Cаха ИАБлагодаря поддержке творческого объединения «Артмоссфера», Национального художественного музея и мэрии в Якутск из Москвы прибыл художник Евгений Желваков,
24.08.2017 Якутское-Cаха ИА
Сахавуд: снято! - SakhaPress.Ru«Его дочь» РИГ SAKHAPRESS.RU Вы еще не видели ни одного якутского фильма?
22.08.2017 SakhaPress.Ru
В Якутии писатели оттачивают мастерство на семинаре - Якутское-Cаха ИАВ столице республики четвертый раз проводится семинар по литературному мастерству для молодых писателей и начинающих авторов.
23.08.2017 Якутское-Cаха ИА
Посреди нигде - Газета Якутия
Посреди нигде
Сказка о бесконечном потенциале Недавно в Якутске приземлился чартер с японскими туристами из Токио.
Газета Якутия
Республиканскому форуму приемных родителей — 5 лет
17-20 августа в г. Якутске пройдет ежегодный Республиканский форум приемных родителей «Семья - наш теплый дом».
Эхо столицы
Про лайфвкайферов и людей
Цитатки из вконташи, как бизнес-план Они учат счастью, но сами глубоко несчастны.
Газета Якутия
Представлена культурная и спортивная программа третьего Восточного экономического форума - Якутское-Cаха ИАВ Москве прошла презентация культурной и спортивной программы третьего Восточного экономического форума, который состоится во Владивостоке 6-7 сентября.
24.08.2017 Якутское-Cаха ИА
Конные скачки: Корибиан Бой – обладатель «Кубка Лээги-2017»! - ИА SakhaLife.Ru18 июня в Амге, на ипподроме «Муона» состоялся шестой розыгрыш приза Кубок Лээги с рекордным в нашей республике призовым фондом 3 800 000 рублей.
24.08.2017 ИА SakhaLife.Ru
Сотрудники ГИБДД провели акцию «Пусть Дорога Детства будет Доброй!» - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Детская площадка  «Обнаженные сердца»  на ул. Кирова - одно из излюбленных мест отдыха родителей с детьми.
23.08.2017 SakhaPress.Ru
Не будет авиации — не будет развития - Газета Якутия
Не будет авиации — не будет развития
Ситуация в авиатранспортном комплеске должна измениться Одна из обсуждаемых тем в последнее время – развитие региональной авиации.
Газета Якутия
#Васякытаат: В «Сахамедиа» идет акция в поддержку боксера Василия Егорова
25 августа в Гамбурге  стартует XIX чемпионат мира по боксу . Якутяне не без оснований надеются, что Василий Егоров завоюет золотую медаль соревнований.
Газета Якутия
Паромные страсти - Газета Якутия
Паромные страсти
Кто наведет порядок на алданской переправе? Летом жителей Оймяконского и Томпонского районов отделяют от выхода на транспортные артерии запада и востока страны две переправы.
Газета Якутия
В Якутии пьяный мужчина, угрожая ножом, ограбил магазин - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU В Среднеколымском районе сотрудниками Росгвардии раскрыто разбойное нападение.
24.08.2017 SakhaPress.Ru
В Якутске откроется Сквер имени Романа Дмитриева - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU В честь празднования Дня города Якутска, в преддверии юбилея столицы 31 августа состоится торжественное открытие Сквера с памятником чемпиону Олимпийских игр 1972 года в Мюнхене,
24.08.2017 SakhaPress.Ru
дом - Якутское-Cаха ИАБлагодаря поддержке творческого объединения «Артмоссфера», Национального художественного музея и мэрии в Якутск из Москвы прибыл художник Евгений Желваков,
24.08.2017 Якутское-Cаха ИА
В Якутии судили наркодилера - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU Осужден член организованной преступной группы, распространявший синтетические наркотики.
24.08.2017 SakhaPress.Ru
WhatsApp Image 2017-08-10 at 16.26.18 (2).jpeg - Администрация г.ЯкутскГорожане и гости столицы приглашаются 25 августа в 17 часов на праздник цветов, который состоится на площади Орджоникидзе в рамках закрытия Форума неравнодушных горожан.
24.08.2017 Администрация г.Якутск