Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Оскуолаттан саҕаламмыт музей

Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Фото: sakhalife.ru

                                      М. К. Аммосов төрөөбүтэ 120 сылыгар уонна      

                                   Аан дойду музейдарын күннэригэр ананар

1960 сыллаахха 3 нэһилиэк олохтоохторо: Модут, Хатырык, Түбэ дьоно бэйэлэрин биир дойдулаахтарын — Максим Кирович Аммосов күндү аатын уйэтитэргэ быһаарыммыттара. Максим Кирович олоҕун уонна үлэтин үөрэтэр, үүнэр көлүөнэҕэ билиһиннэрэр сыалтан кинилэр музей тэрийэргэ этии киллэрбиттэрэ.  Итинэн салайтаран 1961 сыллаахха Хатырык орто оскуолатыгар (директор Раиса Дмитриевна Маппырова этэ) комсомол историятын үөрэтэр куруһуок аһыллан үлэлээбитэ. Салайааччы Вера Петровна Иванова (Протодьяконова) этэ. Музейы тэрийиигэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх үлэһитэ, культура туйгуна, Максим Кирович бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна кыыһа — Мария Алексеевна Охлопкова элбэх сыратын биэрбитэ. Бастакы матырыйааллары учууталлар олорор уопсай дьиэлэрин биир кыра хоһугар сааһылыыр этибит. Долбуурдарга, этажеркаларга, түннүктэр холуодаларыгар, ыскамыайкаларга уурталыырбыт.

Музей историко — революционнай диэн ааттанан 1962 сыллаахха Хатырык орто осуолатын биир кылааһыгар арыллыбыта. Манна М. К. Аммосов тутта сылдьыбыт иһитэ – хомуоһа, мала – сала, кэппит таҥастара, кэргэттэрин, оҕолорун хаартыскалара, оһуордаах быһаҕа, табаҕын иһитэ, сурунар уруучуката, кинини кытта Казахстаҥҥа, Киргизияҕа бииргэ үлэлээбит табаарыстарын ахтыылара, аахпыт кинигэлэрэ, тус бэйэтин ыстатыйалара, бэлиэтээһиннэрэ, автобиографията ууруллубуттара. Үгүс киһи болҕомтотун М. К. Аммосов чэй өрүнэн испит чаанньыга тардар. Бу чаанньыгы киниэхэ 1934 сыл олунньу 20 күнүгэр Урал гидроэлектростанциятын үлэһиттэрэ бэлэхтээбиттэрэ. «В день XVI- летия Красной Армии лучшему товарищу и руководителю обкома ВКП (б) М. К. Аммосову» диэн чаанньыкка бэйэтигэр быһыллан суруллубут.

М. К. Аммосов төрөөбүт төрүт сиригэр –  Балаҕаннаахха — өйдөбүнньүк сэргэ уонна балаҕан. 

Кыргыттара Аэлита, Лена, Яна аҕаларын хаартыскаларын, кинигэлэрин, онтон да атын матырыйаалларын бэлэхтээбиттэрин эбэн биэрбиппит. Максим Кирович оҕо, эдэр сааһын, дьиэ кэргэттэрин, бииргэ үөскээбит үөлээннэхтэрин туһунан ахтыылар элбэхтэрэ.

Музейга Саха сиригэр советскай былааһы олохтооһуҥҥа уонна бөҕөргөтүүгэ кыттыбыт үлэ, сэрии ветераннарын кытары көрсүһүүлэри тэрийэрбит, кинилэр ахтыыларын хомуйарбыт. Холобура Максим Кирович Казахстаннааҕы секретара Н. Войханскай уонна кини бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна ахтыылара ордук дьон болҕомтотун тардыбыттара. Наталья быраата Максим бэйэтин илиитинэн 1937 сыллаахха суруйан бэлэхтээбит Москватааҕы хаартыскатын музейга биэрбитэ.

Элбэх диспуттар, лекциялар, литературнай биэчэрдэр ыытыллаллара. «Комсомолец» диэн хаһыат таһаарарбыт. Оскуолаҕа хас кылаас ахсын Максим Аммосов паартата олохтоммута. Кылаас саамай бастыҥ үөрэнээччилэрэ ити паартаҕа олорор чиэскэ тиксэллэрэ.

Үөрэнээччилэр музейга уочаратынан дьуһуурустубалыыллара, коллекциялары, докумуоннары бэрээдэктииллэрэ, экспонаттарга быһаарыы суруйаллара, оһох оттоллоро. Музейы төһө кыалларынан киэргэтэ сатыырбыт. Ол курдук акварель кыраасканан айылҕаны уруһууйдаан эркиннэргэ ыйаабыппыт. Түннүк сабыыларын учууталбыт Вера Петровна ришелье вышивканан киэргэттэрбитэ.

М. К. Аммосов төрөөбүт сирэ –  «Балаҕаннаах» 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ. Манна пионердар, комсомолецтар саҥардыы, сэргэхситии үлэлэри  ыытыыны саҕалаабыттара. Модут нэһилиэгин олохтоохторо кэлин манна сэргэ туруорбуттара, балаҕан туппуттара уонна уһаайбатын былыргы сахалыы ньыманан күрүөлээбиттэрэ.

Мария Алексеевна Охлопкова сүбэтинэн, дьон-сэргэ олорон ааспыт историятын көрдөрөр сыалтан саха былыргы туттар тэриллэрин, таҥастарын – саптарын хомуйан киирэн барбыппыт.

Оҕолор чугастааҕы нэһилиэктэри кэрийэ сылдьан сөптөөх экспонаттары көрдүүллэрэ. Ол курдук Модут оҕолоро Дуня Попова, Галя Попова, Ира Кутукова, Тоня Алексеева, Люба Охлопкова, Ваня Попов саха былыргы элбэх киэргэллэрин (үрүҥ көмүс кириэс, кыһыл көмүс ытарҕа, биһилэх, үрүҥ көмүстэн оҥоһуллубут илин-кэлиҥ кэбиһэр, бөҕөх), иһит – хомуос (чороон, кытыйа, туос ыаҕастар), таҥас-сап (күннээх дьабака бэргэһэ, моойторук саҕа) хомуйан аҕалбыттара.

Хатырыктан олохтоох булчуттар В. Заровняев, П. Охлопков, И. Суздалов эһэ тириитин бэлэхтээбиттэрэ. Арбын олохтооҕо Е. Софронов көтөрдөр – кыыллар элбэх ахсааннаах чуучулаларын оҥорон биэрбитэ. Е. Чепалова, В. Слепцова былыргы үрүҥ көмүс аһыыр иһиттэри биэрбиттэрэ. Учуутал Александра Кирилловна Негтягаева тус бэйэтин үбүттэн элбэх суумалаах харчыны музей тэриллиитигэр анаабыта. Кини бачыымын өйөөн кэнники дьон эмиэ харчынан көмөлөһөр буолбуттара.

Гражданскай сэрии тематыгар анаан чугастааҕы 5 нэһилиэктэртэн хорсуннук сэриилэспит 15 кыһыл буойуттар, кинилэр аймахтарын тустарынан балачча киэҥ ис хоһоонноох матырыйааллар хомуллубуттара. Кинилэр истэригэр Тимофей Кулаковскай, Тимофей Охлопков, Семен Ощепков, Василий Пережков, Григорий Охлопков, Терехов, Карамзин, Орлов уо.д.а. курдук актыыбынай партизаннар олохторун суола сырдатыллыбыта. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ геройдуу олохторун биэрбит биир дойдулаахтарбыт хаартыскаларын хомуйбуппут. Кинилэргэ анаан хас да альбом оҥорбуппут.

              Балаҕаннаах 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ.

1964 сыллаахха музей официальнай аһыллыыта буолбута. Манна Национальнай библиотека бэлэхтээбит кинигэлэрэ туспа экспонат быһыытынан киирбиттэрэ, ол иһигэр М. К. Аммосов чугас доҕоро Платон Ойуунускай латыынныы алфавитынан тахсыбыт айымньыларын  сэдэх экземплярдара бааллара.

Кыһамньылаах үлэбит иһин махтанан, Мария Алексеевна Охлопкова сааскы каникул бириэмэтигэр сүүрбэччэ оҕону куоракка экскурсияҕа киллэрэ сылдьыбыта. Автобус хойутаан куораты киэһээ 23 чаас саҕана булбуппут. Тиийээт да “Север” рестораҥҥа аһаабыппыт. Хаһан да амсайбатах коржикпытын, сливовай барыанньаны сиэммит улаханнык астыммыппыт. Урукку 17-с оскуолаҕа хоно сылдьыбыппыт. Нэдиэлэ устата куораты биир гына кэрийэн, араас музейдарга, театрдарга, маҕаһыыннарга сылдьан улаханнык дуоһуйбуппут уонна билиҥҥээҥҥэ диэри өйдүү – саныы сылдьабыт.

Саха норуотун ылгын уола, саха судаарыстыбаннаһын олохтооһуҥҥа сүдү оруоллаах киэн туттар киһибит геройдуу олоҕун, үлэтин сырдатар музей билигин салгыы сайдар, үүнэр.

«Чаҕылхай Максим” – Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейын маҥнайгы тэрийээччилэрэ буолбуппутунан биһиги улаханнык киэн туттабыт.

Ыстатыйа ааптара: Вера Николаевна Кутукова — музейы тэрийсибиттэртэн биирдэстэрэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай библиотекатын омук тылын салаатыгар сүрүн  библиограф

 

 

Источник: Главное фото: Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейа.
К юбилею 90-летия Семена Жиркова - ИА SakhaLife.Ru15 августа участник Великой Отечественной Войны, заслуженный работник культуры ЯАССР, Почетный гражданин Горного района и лауреат государственной премии РС(Я) им.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Поющие медики: Для вас с любовью… - ИА SakhaLife.RuВ прошлом году женский вокальный ансамбль Республиканской больницы №2 – Центра экстренной медицинской помощи отметил свое десятилетие.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Сегодня, 23 июля исполнилось 59 лет Михаилу Устиновичу ТИМОФЕЕВУ, кандидату физико-математических наук.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Скоро: фестиваль «Великий шелковый путь» - ИА SakhaLife.RuИсточник: На правах рекламы.
22.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
d2dd89cb-221a-4a19-9af6-19e3f82ac34b - Якутское-Cаха ИАС 11 по 18 июля творческие студенческие коллективы Культурного центра Северо-Восточного федерального университета в рамках программы международного культурного обмена выступили в четырех городах Южной Кореи: Ымсонг, Сеул,
22.07.2017 Якутское-Cаха ИА
Александр Жирков принял участие в открытии Центра кочевой цивилизации - Государственное Собрание РС(Я)Сегодня в селе Чон-Сары-Ой Иссык-Кульской области Кыргызской Республики в рамках международного Форума «Алтайская цивилизация и родственные народы алтайской языковой семьи» состоялось торжественное открытие Центра кочево
21.07.2017 Государственное Собрание РС(Я)
Ученик лицея СВФУ стал абсолютным победителем XXIV Международной олимпиады «Туймаада» - ИА SakhaLife.Ru20 июля завершилась Международная олимпиада «Туймаада». Абсолютным победителем по математике в старшей лиге стал ученик Университетского лицея Северо-Восточного федерального университета Максим Андреев.
21.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Ысыах Олонхо. Эстафету принимает Алдан - Министерство культуры         Заместитель председателя правительства Якутии, председатель оргкомитета республиканского Ысыаха Олонхо -2017 провел итоговое заседание.
21.07.2017 Министерство культуры
Пожар на заброшенной военной части вспыхнул в пригороде Якутска - YakutiaMedia.RuОгонь удалось вовремя ликвидировать 23 июля, YakutiaMedia. В лесном массиве на территории заброшенной военной части, находящейся в 6 км от села Владимировка под Якутском произошел лесной пожар.
23.07.2017 YakutiaMedia.Ru
Бе-200 ЧС снижение для забора воды для тушения лесного пожара - Якутское-Cаха ИАСамолет-амфибия Бе-200 Хабаровского авиационно-спасательного центра за сутки произвел сбросил более 140 тонн воды на крупный лесной пожар, который в настоящее время стараются потушить в Вилюйском районе Якутии.
23.07.2017 Якутское-Cаха ИА
Самолет АК «Якутия» экстренно сел из-за разгерметизации? - ИА SakhaLife.RuЮжная транспортная прокуратура проверяет обстоятельства вынужденной посадки самолета в субботу в аэропорту Ростова-на-Дону, сообщили агентству «Интерфакс» в пресс-службе Южной транспортной прокуратуры.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Поющие медики: Для вас с любовью… - ИА SakhaLife.RuВ прошлом году женский вокальный ансамбль Республиканской больницы №2 – Центра экстренной медицинской помощи отметил свое десятилетие.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Сегодня, 23 июля исполнилось 59 лет Михаилу Устиновичу ТИМОФЕЕВУ, кандидату физико-математических наук.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
Скоро: фестиваль «Великий шелковый путь» - ИА SakhaLife.RuИсточник: На правах рекламы.
22.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
«Семьей сплоченной едины мы!»
В  Гагаринском округе  состоялся  праздник¸ посвященный  Дню  семьи, любви и верности, который страна отметила в минувшие выходные.
Эхо столицы
Прими участие в конкурсах Ykt Geek Fest 2017!
У вас есть прекрасная возможность реализовать свой творческий потенциал и показать, на что вы способны, участвуя в конкурсах, проводимых в рамках фестиваля Ykt Geek Fest 2017.
Эхо столицы
Аскар Айтматов: «Я в Якутии не случайно» - Газета Якутия
Аскар Айтматов: «Я в Якутии не случайно»
Сын Чингиза Айтматова, экс-министр иностранных дел Киргизии в эксклюзивном интервью газете «Якутия» рассказал о том, что для него значит поездка в Якутию, насколько популярны книги его отца сегодня,
Газета Якутия
main1 - Якутское-Cаха ИАМинистр связи и информационных технологий республики Александр Борисов в интервью ЯСИА рассказал об Играх народов Якутии, которые в следующем году пройдут в Амге, а также о том,
23.07.2017 Якутское-Cаха ИА
К юбилею 90-летия Семена Жиркова - ИА SakhaLife.Ru15 августа участник Великой Отечественной Войны, заслуженный работник культуры ЯАССР, Почетный гражданин Горного района и лауреат государственной премии РС(Я) им.
23.07.2017 ИА SakhaLife.Ru
IMG_2020 - Якутское-Cаха ИАДействующий чемпион Якутии по вольной борьбе Николай Охлопков занял второе место на международном турнире «Ион Корняну и Ладислав Шимон», проходившем 21-23 июля в Будапеште.
23.07.2017 Якутское-Cаха ИА
Итоги Ысыаха Туймаады-2017: цифры и факты
Национальный праздник Ысыах Туймаады в местности Ус Хатын проводился в этом году в 20-й раз.
Эхо столицы
Конные скачки на призы главы города выиграла команда из Верхневилюйска
На конных скачках на призы главы города Якутска «Дьөhөгөй күрэ5э» настоящий фурор произвели скаковые лошади из Верхневилюйского улуса, выиграв в трех забегах и набрав наибольшее количество баллов.
Эхо столицы
Бе-200 ЧС снижение для забора воды для тушения лесного пожара - Якутское-Cаха ИАСамолет-амфибия Бе-200 Хабаровского авиационно-спасательного центра за сутки произвел сбросил более 140 тонн воды на крупный лесной пожар, который в настоящее время стараются потушить в Вилюйском районе Якутии.
23.07.2017 Якутское-Cаха ИА
Восстановление поселков на Средней Колыме обойдется бюджету Якутии в сотни млн рублей - YakutiaMedia.RuИсключительно сложное положение поселков Аргахтах, Березовка и Сватай констатировал Ил Дархан Егор Борисов, посетив Среднеколымский улус 21 июля, YakutiaMedia.
21.07.2017 YakutiaMedia.Ru
Экспедиция «По следам государевых ямщиков» начала работу на якутской земле - Государственное Собрание РС(Я)22 июля начался второй этап н аучно-исследовательской, этнокультурной экспедиции «По следам государевых ямщиков», посвященной 385-летию вхождения Якутии в состав Российского государства,
23.07.2017 Государственное Собрание РС(Я)
В Якутии установлены 14 лиц, причастных к возникновению лесных пожаров - МЧС Республики Саха (Якутия)Дознавателями надзорной деятельности федеральной противопожарной службы организована работа по установлению причастных и виновных лиц к возникновению лесных пожаров.
23.07.2017 МЧС Республики Саха (Якутия)
IMG_8991 - Якутское-Cаха ИАГлава Якутии Егор Борисов проверил выполнение данных им персональных поручений членам правительства региона.
22.07.2017 Якутское-Cаха ИА