Новости города БезФормата.Ru
Якутск
Главные новости
 
Задать вопрос?

Оскуолаттан саҕаламмыт музей

Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Оскуолаттан саҕаламмыт музей - ИА SakhaLife.Ru
Фото: sakhalife.ru

                                      М. К. Аммосов төрөөбүтэ 120 сылыгар уонна      

                                   Аан дойду музейдарын күннэригэр ананар

1960 сыллаахха 3 нэһилиэк олохтоохторо: Модут, Хатырык, Түбэ дьоно бэйэлэрин биир дойдулаахтарын — Максим Кирович Аммосов күндү аатын уйэтитэргэ быһаарыммыттара. Максим Кирович олоҕун уонна үлэтин үөрэтэр, үүнэр көлүөнэҕэ билиһиннэрэр сыалтан кинилэр музей тэрийэргэ этии киллэрбиттэрэ.  Итинэн салайтаран 1961 сыллаахха Хатырык орто оскуолатыгар (директор Раиса Дмитриевна Маппырова этэ) комсомол историятын үөрэтэр куруһуок аһыллан үлэлээбитэ. Салайааччы Вера Петровна Иванова (Протодьяконова) этэ. Музейы тэрийиигэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх үлэһитэ, культура туйгуна, Максим Кирович бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна кыыһа — Мария Алексеевна Охлопкова элбэх сыратын биэрбитэ. Бастакы матырыйааллары учууталлар олорор уопсай дьиэлэрин биир кыра хоһугар сааһылыыр этибит. Долбуурдарга, этажеркаларга, түннүктэр холуодаларыгар, ыскамыайкаларга уурталыырбыт.

Музей историко — революционнай диэн ааттанан 1962 сыллаахха Хатырык орто осуолатын биир кылааһыгар арыллыбыта. Манна М. К. Аммосов тутта сылдьыбыт иһитэ – хомуоһа, мала – сала, кэппит таҥастара, кэргэттэрин, оҕолорун хаартыскалара, оһуордаах быһаҕа, табаҕын иһитэ, сурунар уруучуката, кинини кытта Казахстаҥҥа, Киргизияҕа бииргэ үлэлээбит табаарыстарын ахтыылара, аахпыт кинигэлэрэ, тус бэйэтин ыстатыйалара, бэлиэтээһиннэрэ, автобиографията ууруллубуттара. Үгүс киһи болҕомтотун М. К. Аммосов чэй өрүнэн испит чаанньыга тардар. Бу чаанньыгы киниэхэ 1934 сыл олунньу 20 күнүгэр Урал гидроэлектростанциятын үлэһиттэрэ бэлэхтээбиттэрэ. «В день XVI- летия Красной Армии лучшему товарищу и руководителю обкома ВКП (б) М. К. Аммосову» диэн чаанньыкка бэйэтигэр быһыллан суруллубут.

М. К. Аммосов төрөөбүт төрүт сиригэр –  Балаҕаннаахха — өйдөбүнньүк сэргэ уонна балаҕан. 

Кыргыттара Аэлита, Лена, Яна аҕаларын хаартыскаларын, кинигэлэрин, онтон да атын матырыйаалларын бэлэхтээбиттэрин эбэн биэрбиппит. Максим Кирович оҕо, эдэр сааһын, дьиэ кэргэттэрин, бииргэ үөскээбит үөлээннэхтэрин туһунан ахтыылар элбэхтэрэ.

Музейга Саха сиригэр советскай былааһы олохтооһуҥҥа уонна бөҕөргөтүүгэ кыттыбыт үлэ, сэрии ветераннарын кытары көрсүһүүлэри тэрийэрбит, кинилэр ахтыыларын хомуйарбыт. Холобура Максим Кирович Казахстаннааҕы секретара Н. Войханскай уонна кини бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Наталья Кировна ахтыылара ордук дьон болҕомтотун тардыбыттара. Наталья быраата Максим бэйэтин илиитинэн 1937 сыллаахха суруйан бэлэхтээбит Москватааҕы хаартыскатын музейга биэрбитэ.

Элбэх диспуттар, лекциялар, литературнай биэчэрдэр ыытыллаллара. «Комсомолец» диэн хаһыат таһаарарбыт. Оскуолаҕа хас кылаас ахсын Максим Аммосов паартата олохтоммута. Кылаас саамай бастыҥ үөрэнээччилэрэ ити паартаҕа олорор чиэскэ тиксэллэрэ.

Үөрэнээччилэр музейга уочаратынан дьуһуурустубалыыллара, коллекциялары, докумуоннары бэрээдэктииллэрэ, экспонаттарга быһаарыы суруйаллара, оһох оттоллоро. Музейы төһө кыалларынан киэргэтэ сатыырбыт. Ол курдук акварель кыраасканан айылҕаны уруһууйдаан эркиннэргэ ыйаабыппыт. Түннүк сабыыларын учууталбыт Вера Петровна ришелье вышивканан киэргэттэрбитэ.

М. К. Аммосов төрөөбүт сирэ –  «Балаҕаннаах» 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ. Манна пионердар, комсомолецтар саҥардыы, сэргэхситии үлэлэри  ыытыыны саҕалаабыттара. Модут нэһилиэгин олохтоохторо кэлин манна сэргэ туруорбуттара, балаҕан туппуттара уонна уһаайбатын былыргы сахалыы ньыманан күрүөлээбиттэрэ.

Мария Алексеевна Охлопкова сүбэтинэн, дьон-сэргэ олорон ааспыт историятын көрдөрөр сыалтан саха былыргы туттар тэриллэрин, таҥастарын – саптарын хомуйан киирэн барбыппыт.

Оҕолор чугастааҕы нэһилиэктэри кэрийэ сылдьан сөптөөх экспонаттары көрдүүллэрэ. Ол курдук Модут оҕолоро Дуня Попова, Галя Попова, Ира Кутукова, Тоня Алексеева, Люба Охлопкова, Ваня Попов саха былыргы элбэх киэргэллэрин (үрүҥ көмүс кириэс, кыһыл көмүс ытарҕа, биһилэх, үрүҥ көмүстэн оҥоһуллубут илин-кэлиҥ кэбиһэр, бөҕөх), иһит – хомуос (чороон, кытыйа, туос ыаҕастар), таҥас-сап (күннээх дьабака бэргэһэ, моойторук саҕа) хомуйан аҕалбыттара.

Хатырыктан олохтоох булчуттар В. Заровняев, П. Охлопков, И. Суздалов эһэ тириитин бэлэхтээбиттэрэ. Арбын олохтооҕо Е. Софронов көтөрдөр – кыыллар элбэх ахсааннаах чуучулаларын оҥорон биэрбитэ. Е. Чепалова, В. Слепцова былыргы үрүҥ көмүс аһыыр иһиттэри биэрбиттэрэ. Учуутал Александра Кирилловна Негтягаева тус бэйэтин үбүттэн элбэх суумалаах харчыны музей тэриллиитигэр анаабыта. Кини бачыымын өйөөн кэнники дьон эмиэ харчынан көмөлөһөр буолбуттара.

Гражданскай сэрии тематыгар анаан чугастааҕы 5 нэһилиэктэртэн хорсуннук сэриилэспит 15 кыһыл буойуттар, кинилэр аймахтарын тустарынан балачча киэҥ ис хоһоонноох матырыйааллар хомуллубуттара. Кинилэр истэригэр Тимофей Кулаковскай, Тимофей Охлопков, Семен Ощепков, Василий Пережков, Григорий Охлопков, Терехов, Карамзин, Орлов уо.д.а. курдук актыыбынай партизаннар олохторун суола сырдатыллыбыта. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ геройдуу олохторун биэрбит биир дойдулаахтарбыт хаартыскаларын хомуйбуппут. Кинилэргэ анаан хас да альбом оҥорбуппут.

              Балаҕаннаах 1951 сыллаахтан Модут нэһилиэгэр киирбитэ.

1964 сыллаахха музей официальнай аһыллыыта буолбута. Манна Национальнай библиотека бэлэхтээбит кинигэлэрэ туспа экспонат быһыытынан киирбиттэрэ, ол иһигэр М. К. Аммосов чугас доҕоро Платон Ойуунускай латыынныы алфавитынан тахсыбыт айымньыларын  сэдэх экземплярдара бааллара.

Кыһамньылаах үлэбит иһин махтанан, Мария Алексеевна Охлопкова сааскы каникул бириэмэтигэр сүүрбэччэ оҕону куоракка экскурсияҕа киллэрэ сылдьыбыта. Автобус хойутаан куораты киэһээ 23 чаас саҕана булбуппут. Тиийээт да “Север” рестораҥҥа аһаабыппыт. Хаһан да амсайбатах коржикпытын, сливовай барыанньаны сиэммит улаханнык астыммыппыт. Урукку 17-с оскуолаҕа хоно сылдьыбыппыт. Нэдиэлэ устата куораты биир гына кэрийэн, араас музейдарга, театрдарга, маҕаһыыннарга сылдьан улаханнык дуоһуйбуппут уонна билиҥҥээҥҥэ диэри өйдүү – саныы сылдьабыт.

Саха норуотун ылгын уола, саха судаарыстыбаннаһын олохтооһуҥҥа сүдү оруоллаах киэн туттар киһибит геройдуу олоҕун, үлэтин сырдатар музей билигин салгыы сайдар, үүнэр.

«Чаҕылхай Максим” – Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейын маҥнайгы тэрийээччилэрэ буолбуппутунан биһиги улаханнык киэн туттабыт.

Ыстатыйа ааптара: Вера Николаевна Кутукова — музейы тэрийсибиттэртэн биирдэстэрэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай библиотекатын омук тылын салаатыгар сүрүн  библиограф

 

 

Источник: Главное фото: Максим Кирович Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын историятын музейа.
_MG_6063 - Якутское-Cаха ИА26 сентября Государственный театр юного зрителя открывает 26 театральный сезон замечательной сказкой по легендам народов Севера «Камень счастья».
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
IMG_4791 - Якутское-Cаха ИАПервый Ысыах в Европе стартовал 10 июня в селе Прогар (Сербия) и за неделю собрал более 130 якутян  из разных стран.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
Именитые российские музыканты восхитились игрой баяниста Владимира Боярского - ИА SakhaLife.Ru21 сентября на сцене ЯМК им. М.Н.Жиркова в рамках I Всероссийского конкурса-фестиваля исполнителей на народных инструментах «Созвездия Арктики» состоялся сольный концерт  отличника культуры РС(Я),
24.09.2017 ИА SakhaLife.Ru
Ученики Якутской балетной школы стали лауреатами конкурса «Молодые дарования России» - Якутское-Cаха ИАСтуденты Якутской балетной школы им. Посельских Анастасия Платонова и Никита Рогов стали лауреатами I и II премии конкурса «Молодые дарования России»,
23.09.2017 Якутское-Cаха ИА
Сегодня, 23 сентября исполнился 41 год Иннокентию Егоровичу ЛУКОВЦЕВУ, артисту Саха академического драматического театра им.
23.09.2017 ИА SakhaLife.Ru
ТЮЗ открывает 26-й театральный сезон - ИА SakhaLife.Ru26 сентября Государственный театр юного зрителя открывает 26 театральный сезон замечательной сказкой по легендам народов Севера «Камень счастья».
23.09.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутске состоялась линейка принятия клятвы кадета - ИА SakhaLife.Ru22 сентября, в преддверии Дня государственности Республики Саха (Якутия), на площади Ленина прошла традиционная торжественная линейка принятия клятвы кадета Якутской кадетской школы-интернат.
22.09.2017 ИА SakhaLife.Ru
Компания «Камелек» приглашает детей на мастер-класс по художественной росписи - ИА SakhaLife.RuДорогие друзья! Торгово-производственная компания «КАМЕЛЕК» приглашает детей всех возрастов на креативный и обучающий мастер-класс!
22.09.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутии произошло 3 пожара - ИА SakhaLife.RuИнформация о техногенных пожарах, произошедших на территории Республики Саха (Якутия): 23 сентября 2017 г. в 00.51.
24.09.2017 ИА SakhaLife.Ru
В Якутске ночью произошло смертельное ДТП с участием УАЗ ОМОН и такси «InDriver» - SakhaPress.RuРИГ SAKHAPRESS.RU В результате аварии погибла пассажирка такси «InDriver».
24.09.2017 SakhaPress.Ru
Обезумевшие петербургские коллекторы «убили и похоронили» живого четырехлетнего ребенка - SakhaPress.Ru  РИГ SAKHAPRESS.RU Фотографии якобы мертвой девочки с похоронным венком они разослали всем родственникам и знакомым должницы.
24.09.2017 SakhaPress.Ru
В суд направлено дело няни из Мирного, по невнимательности которой отравились дети
Мирнинским отделом следственного комитета завершено расследование уголовного дела по обвинению 20-летней гражданки Республики Кыргызстан в оказании услуг, не отвечающих требованиям безопасности жизни и здоровья потребителей.
Газета Якутия
IMG_4791 - Якутское-Cаха ИАПервый Ысыах в Европе стартовал 10 июня в селе Прогар (Сербия) и за неделю собрал более 130 якутян  из разных стран.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
_MG_6063 - Якутское-Cаха ИА26 сентября Государственный театр юного зрителя открывает 26 театральный сезон замечательной сказкой по легендам народов Севера «Камень счастья».
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
Ученики Якутской балетной школы стали лауреатами конкурса «Молодые дарования России» - Якутское-Cаха ИАСтуденты Якутской балетной школы им. Посельских Анастасия Платонова и Никита Рогов стали лауреатами I и II премии конкурса «Молодые дарования России»,
23.09.2017 Якутское-Cаха ИА
«Царапнуть зрителя за его плотноупакованную душу» - Газета Якутия
«Царапнуть зрителя за его плотноупакованную душу»
Директор Мирнинского театра о современном искусстве Сергей Шаманаев рассказал, что он подразумевает под понятием «провинциальный театр»,
Газета Якутия
Jeeda: «Профессия учителя — это мое» - Газета Якутия
Jeeda: «Профессия учителя — это мое»
Рэпер, педагог. Политик? Творчество Гоши Васильева- Jeeda широко известно не только в Якутии, но и в России и за пределами.
Газета Якутия
Чего не хватает Сахавуду? - Газета Якутия
Чего не хватает Сахавуду?
Алексей Романов за концептуальный подход На якутском международном кинофестивале в эти дни было сказано много слов об успехах и развитии Сахавуда.
Газета Якутия
IMG_5018 - Якутское-Cаха ИАВ здании бывшей католической церкви открылся новый спортивный клуб, который специализируется в четырех современных направлениях: кроссфит, сайкл, фитнес и единоборства.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
0cde219046ea031f2f9c5c985cbc1c0b - Якутское-Cаха ИАСегодня днем 24 сентября в Алданском, Нерюнгринском и Хангаласском районах выпал мокрый снег.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
сардана трофимова - Якутское-Cаха ИАВ столице страны завершился Московский марафон. Наша землячка Сардана Трофимова с большим отрывом пришла к финишу первой, установив новый рекорд.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
Жиганск – ровесник Якутска
В юбилейные дни в Якутске, отметившем свое 385-летие со дня основания, прошли дни Жиганского национального эвенкийского района.
Эхо столицы
Торжество справедливости - Газета Якутия
Торжество справедливости
Балынцу отменили дисквалификацию Несколько дней нашим болельщикам спорта пришлось поволноваться за земляка Владимира Балынца из-за наложенной было на него дисквалификации до конца года.
Газета Якутия
Советы для тех, кто начинает бегать
Бег – один из самых доступных и эффективных способов оздоровить свой организм.
Эхо столицы
Антон Силуанов проведет в Мирном заседание Наблюдательного совета АК «АЛРОСА» - Якутское-Cаха ИАВ городе Мирный сегодня, 23 сентября, состоится очередное заседание Наблюдательного совета АК «АЛРОСА».
23.09.2017 Якутское-Cаха ИА
0cde219046ea031f2f9c5c985cbc1c0b - Якутское-Cаха ИАСегодня днем 24 сентября в Алданском, Нерюнгринском и Хангаласском районах выпал мокрый снег.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
Сегодня состоится "Кросс нации-2017" в Якутске - YakutiaMedia.RuБолее 4 тысяч студентов СВФУ примут участие в забеге 24 сентября, YakutiaMedia.
24.09.2017 YakutiaMedia.Ru
IMG_8333 - Якутское-Cаха ИАГлава Якутии Егор Борисов вместе с председателем Наблюдательного совета АК «АЛРОСА» (ПАО), министром финансов Якутии Антоном Силуановым, президентом компании Сергеем Ивановым посетил социальные объекты города Мирного,
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА
Владимир Членов: Мы объявляем войну нелегальному бизнесу - Якутское-Cаха ИАНа Форуме предпринимателей Якутии президент Торгово-промышленной палаты республики Владимир Членов выразил свои мысли насчет местного бизнеса.
24.09.2017 Якутское-Cаха ИА