Култуура – норуот үйэлээх үгэһэ

Бэс ыйын 10 күнүгэр Уус-Алдан улууЬун Өлтөх нэһилиэгэр Уус Алдан уонна Мэҥэ Хаҥалас улуустарын култуура эйгэтин үлэһиттэрин ыЬыа5а буолан ааста. Быйылгы кэрэ-бэлиэ тэрээЬин Дмитрий Михайлович Говоров-Олонхоһут Миитэрэй төрөөбүтэ 170 сылыгар, Россия уонна   Саха АССР норуодунай артыыһа, Ленин орденын кавалера Афанасий Прокопьевич Петров аатынан Бэйдиҥэтээҕи «Түһүлгэ» сынньалаҥ киинэ төрүттэммитэ 50 сылыгар ананан ыытылынна.

    Ыһыах Уус Алдан, Мэҥэ Хаҥалас улуустарын култууратын үлэһиттэрэ, бэтэрээннэрэ, уус-уран самодеятельность кыттыылаахтара, Өлтөх нэһилиэгин общественноһа, түмсүүлэрэ,   Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин депутаттара   түһүлгэҕэ парадтаан киириилэриттэн саҕаланна.

      Уус Алдан улууһун колоннатын Уус Алдан улууһун култуураҕа управлениетын начальнига Иннокентий Иннокентьевич Аммосов салайан киллэрдэ. Россия уонна Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Россия үтүөлээх коллектива – “Кэнчээри” оҕо ансаамбылын салайааччыта  Василий Парников , Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, В.В.Никифоров-Күлүмнүүр аатынан СӨ Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата  Иннокентий Сыроватскай,  саха народнай поэта   Иван Мигалкин ,    РФ култууратын үтүөлээх үлэһитэ  Клара Слепцова , СӨ култууратын үтүөлээх үлэһиттэрэ  Мария Сивцева, Зоя Мигалкина түһүлгэҕэ кэккэлии хааман киирдилэр. Салгыы култуура эйгэтин үлэһиттэрэ, бэтэрээннэрэ сэлэлии хааман ыһыах түһүлгэтигэр киирдилэр. Уус Алдан улууһун 21 нэһилиэгэр 33 кулууп, 29 библиотека, 3 музей, 9 норуодунай коллектив, Бороҕоннооҕу оҕо искусствотын оскуолата үлэлиир. Култуура эйгэтигэр үлэ «Уус Алдан улууһугар 2017-2022 сс. култуура сайдыыта» муниципальнай бырагырааманан үбүлэнэн ыытыллар. 2017 сыл түмүгүнэн Уус Алдан улууһун култууратын управлениета өрөспүүбүлүкэҕэ бастыҥ үлэлээх управлениенан ааттаммыта. 2018 сылга улуустааҕы кииннэммит библиотека тиһигин оҕо библиотекатын сэбиэдиссэйэ Вера Портнягина «Россия бастыҥ библиотекара” ааты сүктэ. Илин эҥэр уонна киин улуустар икки ардыларыгар ыытыллар култуура үлэһиттэрин спартакиадатыгар улуус хамаандата бэһис төгүлүн кыайыылаах тахсыбыта.

      Мэҥэ Хаҥалас улууһун делегациятын парадка Мэҥэ Хаҥалас улууһун култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга управлениетын начальнига Сергей Михайловч Холмогоров салайан киллэрдэ. Мэҥэ Хаҥалас култууратын үлэһиттэрин ортолоругар Россия уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Россия үтүөлээх коллектива - «Кыталык» ансаамбыл салайааччыта  Василий Винокуров , Россия уонна Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ  Анисия Скрябина , Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ  Варвара Шеломова  уонна да атыттар бааллар. Салгыы култуура эйгэтин үлэһиттэрэ, бэтэрээннэрэ сэлэлии хааман ыһыах түһүлгэтигэр киирдилэр. Мэҥэ Хаҥалас култуурата өрөспүүбүлүкэҕэ биир саамай улахан ситимнээх эйгэнэн биллэр. Улуус 31 нэһилиэгэр 34 култуура сынньалаҥ киинэ, 31 библиотека, 9 музей, 4 музыкальнай оскуола үлэлиир. Үлэ-хамнас “Мэҥэ Хаҥаласка 2017-2021 сс. култуура сайдыыта” муниципальнай бырагыраама сүнньүнэн тэриллэр. Улууска олохтоох пааматынньыктары харыстааһыҥҥа, кинигэ фондатын хаҥатыыга, «Музыка – барыбытыгар» бырайыак олоххо киирэригэр болҕомто ууруллар.

      Салгыы Өлтөх нэһилиэгин   баһылыга Константин Анатольевич Алексеев нэһилиэк ветераннарын, Бочуоттаах олохтоохторун, общественноһын, “Тэтим”, “Эр модун”, “Ырыам уонна сибэкки”, “Добун”, “Туйма”, “Алгыс Хотун”, “Утум”, “Хомуһун”, “Долгураҥ” түмсүүлэри кытта сэлэлии хааман ыһыах түһүлгэтигэр киирдилэр.

  Бу тэрээһиҥҥэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлэ  Александр Жирков , Саха Өрөспүүбүлүкэтин IV ыҥырыылаах Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлэ  Виталий Басыгысов , Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирэ  Владимир Тихонов , Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин сис кэмитиэттэрин бэрэссэдээтэллэрэ  Юрий Баишев, Василий Местников, Елена Голомарева, Александр Корякин,  норуот депутаттара  Егор Жирков, Семен Иванов, Михаил Габышев,  Саха Өрөспүүбүлүкэтин Идэлээх сойуустарын кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ  Николай Дегтярев , Суорун Омоллоон аатынан опера уонна балет судаарыстыбаннай театрын дириэктэрэ  Сергей Сюльскай  кытыннылар.

      Сайыны көрсөр уйгулаах бырааһынньык алгыһын СӨ норуодунай артыыһа  Владимир Заболоцкай   толордо. Өлтөх сиригэр быйылгы ыһыах аһыллыбытын кэрэһэлээн Ытык Дуоҕаны нэһилиэк баһылыга  Константин Алексеев  сэргэҕэ аста, ол кэннэ кымыс үрдүн охтордо. Ыалдьыттары чороонноох кымыһынан күндүлээтилэр.

        Уйгу-быйаҥ ыһыаҕар ыраахтан-чугастан мустубут дьону Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлэ  Александр Жирков  эҕэрдэлээтэ. «Быйыл биһиги эмиэ биир кыһыны этэҥҥэ туораан, самаан сайыммытын көрсөр, Үрдүк Айыыларбытыгар, Аар айылҕабытыгар   сүгүрүйэр бэлиэ күммүт үүннэ. Саха норуота былыр-былыргыттан бастыҥ үгэс гынан, сүүһүнэн сылларга илдьэ кэлбит илгэлээх ыһыаҕынан   эҕэрдэлиибин. Бүгүн биһиги киэн тутта ааттыбыт – аан дойдуга биир саамай бөдөҥ олоҥхонон биллибит «Бүдүрүйбэт Мүлдьү Бөҕө” олоҥхолоох  Дмитрий Михайлович Говоровы , РСФСР уонна САССР норуодунай артыыһа  Афанасий Прокопьевич Петровы . Кини аатын сүгэр Бэйдиҥэ кулууба 50 сылын туолла. Бу бэлиэ түгэҥҥэ манна, Өлтөх сиригэр, икки ыаллыы улуус култууратын эйгэтин үлэһиттэрэ муһуннулар. Үүммүт дьыл өлгөм үүнүүлээх, сүөһү-ас төрүөхтээх, оҕо-ыччат кэскиллээх буоллун», -- диэн үтүө баҕа санаатын тириэртэ.        

    Ил Түмэн спикерэ  Александр Жирков  култуура эйгэтигэр бэриниилээхтик үлэлии сылдьар, саха култууратын, искусствотын аан дойдуга тиийэ ааттаппыт Россия уонна СӨ култууратын үтүөлээх үлэһиттэрэ  Василий Парниковка, Василий Винокуровка   «Аан дойду музейдарыгар Саха сирин норуоттарын материальнай уонна духуобунай култуураалара (XVII – XX үйэ саҕаланыыта)» альбом-каталог I томун кинигэтин туттарда.  Василий Парников, Василий Винокуров  салайар коллективтарын ааттарыттан эҕэрдэлэрин тириэртилэр.

    Өлтөх нэһилиэгин олохтоохторун, икки улуус култууратын эйгэтин үлэһиттэрин, бэтэрээннэрин уйгулаах ыһыаҕынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирэ  Владимир Тихонов,    Саха Өрөспүүбүлүкэтин Идэлээх сойуустарын кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ  Николай Дегтярев  эҕэрдэлээтилэр.

    Мэҥэ Хаҥалас улууһун баһылыга  Николай Старостин  бу иннинэ икки сыллааҕыта Мэҥэ Хаҥалас уонна Уус Алдан улуустарын үөрэҕин эйгэтин үлэһиттэрэ Өлтөх сиригэр бу курдук көрсүбүттэрин, аны култуура эйгэтин үлэһиттэрэ бииргэ үлэлииргэ сөбүлэһии түһэрсибиттэрэ дириҥ суолталааҕын, инники үлэҕэ туһалаах буолуоҕун эттэ.

      Уус Алдан улууһун баһылыгын бастакы солбуйааччы  Петр Попов  улууска култуура эйгэтигэр 370 киһи үлэлиирин, култуура объектарын саҥардыыга болҕомто уурулларын, президент В.В.Путин ыам ыйдааҕы ыйааҕа олоххо киирэн, култуура үлэһиттэрин хамнастара үрдээбитин, бу үлэ таһыма өссө тупсарыгар-сайдарыгар саҥа кыахтары арыйарын санатта.

      Россия уонна Саха АССР норуодунай  артыыһа, сахалартан биир бастакынан театральнай үөрэхтээх, Саха театрыгар 100-тэн тахса оруолу толорбут, саха театральнай искусствотын сайдыытыгар кыһыл көмүс буукубанан суруллубут  Афанасий Прокопьевич Петровы  кытта бииргэ үлэлээбит, алтыспыт Россия үтүөлээх, СӨ норуодунай артыыһа  Ефим Степанов  бу Өлтөх сириттэн инникитин даҕаны ытык кырдьаҕас аатын ааттатар, театр историятыгар ааттарын хаалларар эдэр дьон үүнэн тахсалларыгар үтүө баҕа санаатын эттэ. Саха театрын аатыттан Афанасий Петров мэтириэтин уонна театр туһунан кинигэлэри Бэйдиҥэ кулуубугар туттарда.

    Быйыл Уус Алдантан төрүттээх  Петр Охлопков – Наара Суох   төрөөбүтэ 160 сыла. Россия үтүөлээх, СӨ норуодунай артыыһа  Ефим Степанов , СӨ үтүөлээх артыыстара  Ирина Никифорова, Айаал Аммосов   Иван Гоголев “Наара суох”    пьесатыттан быһа тардан көрдөрдүлэр.

    СӨ Театральнай деятеллэрин сойуустарын бэрэссэдээтэлэ  Айаал Аммосов   эһиил сайын Щепкин аатынан үрдүкү театральнай училищеҕа саха студиятыгар сүүмэрдээһин ыытылларын иһитиннэрдэ уонна эдэр талааннары кытталларыгар ыҥырда.   

    Өлтөх сирин ыччата театральнай искусствоҕа талаһарын туоһутунан бу сайын Аксенья уонна Наталья Посельская ааттарынан Дьокуускайдааҕы хореографическай колледжы ситиһиилээхтик бүтэрбит, Опера уонна балет театрыгар үлэҕэ киирэн, сценаҕа бастакы хардыыларын оҥорор  Зоя Дансарунова, Тупсууна Татаринова  ыһыах ыалдьыттарыгар, биир дойдулаахтарыгар үҥкүүлэрин бэлэхтээтилэр.

      «Култуура – олохпут суолдьута» эҕэрдэ кэнсиэргэ Өлтөх нэһилиэгин айар коллективтара, Мэҥэ Хаҥаластан «Кыталык” норуодунай ансаамбыл, Уус Алдан улууһун хореографтара, олоҥхоһут  Семен Черноградскай , ырыаһыттар   Сардаана Осипова, Анна Лукачевская, Алита Мигалкина, Татьяна Степанова, Марсен Протопопов, Иван Румянцев   уо.д.а. кытыннылар. Бырааһынньык түһүлгэтин тыыннаах доҕуһуолунан М.К.Попова аатынан Майа норуодунай оркестра (салайааччы СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ  Василий Захаров )   киэргэттэ.

    Ыһыах култуурнай бырагырааматыгар уолаттарга уонна эр дьоҥҥо саха таҥаһыгар, тойукка, чабырҕахха, дэгэрэҥ ырыаҕа күөн-күрэстэр, «Бүдүрүйбэт Мүлдьү Бөҕө» нэһилиэк ыччатын күрэхтэһиитэ ыытылыннылар.

    “Сарыы таҥас маанытын, саары этэрбэс күндүтүн таҥныбыт саха саарына” уолаттарга сахалыы таҥас күрэҕэр кыайыылаах ааты Игнат Дегтярев (Өлтөх), эр дьоҥҥо – Эдуард Охлопков (Арыылаах) , аҕам саастаах эр дьоҥҥо – Иннокентий Сыроватскай (Мүрү) ыллылар.

    “Өбүгэ быстыбат ситимэ” фольклор көрүҥнэригэр кыайыылаах ааты тойукка Игорь Игнатьев , Төхтүр оҕо искусство оскуолатын фольклор кылааһын преподавателэ, чабырҕахха Анисия Скрябина , Балыктаахтан культура ветерана, дэгэрэҥ ырыаны толорууга  Давид Трофимов, Тиэлиги культура киинин специалиһа ыллылар.

    “Култуура куттаах дьиэ кэргэн” күөн күрэскэ чыпчаал ааты Мэҥэ Хаҥалас Д.Ф.Ходулов аатынан норуот айымньытын дьиэтин үлэһиттэрэ  Галина, Валерий Эверстовтар  ыллылар. Сүрүн бирииһи – телевизоры   Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Александр   Жирков туруорда. Биирдиилээн номинациялары -- “Сахалыы куттаах дьиэ кэргэн”   Мэҥэ Хаҥалас Дьаҥхаады нэһилиэгиттэн  Татьяна, Алексей Говоровтар ,   “Истиҥ иэйиилээх дьиэ кэргэн” Уус Алдан I Хоро нэһилиэгиттэн  Екатерина, Гаврил Свинобоевтар , “Үлэҕэ бэриниилээх дьиэ кэргэн” Мэҥэ Хаҥалас Балыктааҕыттан  Антонина, Иван Прибылыхтар , “Ситиһии кынаттаах дьиэ кэргэн” Уус Алдан Хоро нэһилиэгиттэн  Галина, Григорий Петровтар  ыллылар. Кинилэргэ бириистэри Ил Түмэн сис кэмитиэттэрин бэрэссэдээтэллэрэ   Юрий Баишев, Василий Местников, Александр Корякин, Елена Голомарева,  депутат  Семен Иванов  .

    Мас тардыһытын күрэҕэр муҥутуур кыайыылаах аатын ылары ситистэ 70 кг. аллараа ыйаһыҥҥа Семен Ануфриев (Мүрү) , 70 кг. үөһээ ыйааһыҥҥа Николай Артамонов (Өлтөх).

  Хапсаҕай күрэҕэр муҥутуур кыайыылаах аатын ылары ситистэ 70 кг. аллараа  ыйааһыҥҥа Егор Десяткин (Мэҥэ-Хаҥалас), 70 кг. үөһээ ыйааһыҥҥа Алексей Захаров (Чурапчы).

  Сүүрүү эстафетаҕа Уус Алдан култуураҕа үлэһиттэрин хамаандата кыайыылааҕынан таҕыста.

  А.П.Петров аатынан Бэйдиҥэтээҕи “Түһүлгэ” сынньалаҥ кииҥҥэ Уус Алдан уонна Мэҥэ Хаҥалас улуустарын култуураҕа управлениеларын салайааччылара  И.И.Аммосов  уонна  С.М. Холмогоров  бииргэ үлэлэһэргэ сөбүлэһии түһэрсиилэрэ буолла.

  Ыһыах түһүлгэтигэр Д.М.Говоров уонна А.П.Петров олохторун кэпсиир, уус-уран оҥоһуктар быыстапкалара  элбэх ыалдьыт болҕомтотун тартылар.  

  Өлтөх сиригэр култуура эйгэтин үлэһиттэрин ыһыаҕа үрдүк таһымнаахтык ааста, доҕордоһуу оһуохайын түһүлгэтэ түстэннэ, дьон-сэргэ санаата көтөҕүлүннэ. Икки саха түөлбэлээн олорор, элбэх ахсааннаах култуура үлэһиттээх улуустар доҕордоһуулара үйэлэргэ быстыбатын, үйэлээх ситим салҕаннын.

   

   

   

   

 

 
По теме
VII Санкт-Петербургский международный культурный форум состоится 15-17 ноября 2018 года - Министерство культуры   Форум заслуженно признан культурным событием мирового уровня, ежегодно притягивающим тысячи экспертов в области культуры со всего мира: звёзд театра, оперы и балета, выдающихся режиссёров и музыкантов, общественных деятелей,
20.06.2018
 
ВСЕ ФЛАГИ В ГОСТИ… - Центр экстренной медицинской помощи Двадцать четыре страны мира открыли в прошлую субботу в местности Ил Эйгэ свои представительства.
19.06.2018
 
В национальном художественном музее РС (Я)  состоится презентация альбома-каталога «Михаил Носов» - Министерство культуры 19 июня в 16:00 в Национальном художественном музее РС (Я)  состоится презентация альбома-каталога «Михаил Носов», который посвящен 130-летию со дня рождения художника, этнографа, краеведа,
18.06.2018
В пятницу, 15 июня, и.о. заместителя Председателя Правительства РС(Я) Ольга Валерьевна Балабкина, курирующая вопросы образования, науки, профессиональной подготовки и расстановки кадров, социальной защиты населения, здравоохранения,
17.06.2018
Айсен Николаев посетил съёмочную площадку фильма «Тыгын Дархан» - Администрация Правительства и Президента РС(Я) В Якутске в священной местности «Үс Хатыҥ» начались съёмки массовых сцен исторического фильма «Тыгын Дархан» по одноимённому роману Василия Яковлева – Далана.
16.06.2018
 
Прокурор Нюрбинского района утвердил обвинительное заключение по уголовному делу в отношении  60-летнего гражданина И. Он обвиняется в совершении преступления,
20.06.2018 Прокуратура РС(Я)
Прокуратура г.Якутска приняла участие в рассмотрении судом ходатайства адвоката в интересах осужденной об отмене условного осуждения и снятия судимости.
20.06.2018 Прокуратура РС(Я)
Якутским городским судом вынесен приговор в отношении 58-летней местной жительницы за совершение мошенничества в особо крупном размере.
19.06.2018 Прокуратура РС(Я)
VII Санкт-Петербургский международный культурный форум состоится 15-17 ноября 2018 года - Министерство культуры   Форум заслуженно признан культурным событием мирового уровня, ежегодно притягивающим тысячи экспертов в области культуры со всего мира: звёзд театра, оперы и балета, выдающихся режиссёров и музыкантов, общественных деятелей,
20.06.2018 Министерство культуры
ВСЕ ФЛАГИ В ГОСТИ… - Центр экстренной медицинской помощи Двадцать четыре страны мира открыли в прошлую субботу в местности Ил Эйгэ свои представительства.
19.06.2018 Центр экстренной медицинской помощи
Уважаемые жители и гости столицы! - Администрация г.Якутск В этом году во время проведения национального праздника «Ысыах Туймаады-2018» 23-24 июня в местности «Ус-Хатын» городского округа «город Якутск» будут курсировать два автобусных маршрута №155 «Гимеин – Ус-Хатын – Гимеин»,
20.06.2018 Администрация г.Якутск
Якутия стала первым регионом, где реализуется Стратегия повышения финансовой доступности - Администрация Правительства и Президента РС(Я) Банк России начал реализацию Стратегии повышения финансовой доступности. Якутия стала первым регионом, где было подписано соглашение по улучшению  уровня доступности и качества финансовых услуг.
18.06.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
В Госдуме могут обсудить пенсионную реформу через месяц - Государственное Собрание РС(Я) Комитет Госдумы по труду и социальной политике, вероятно, рассмотрит пенсионную реформу через месяц после ее обсуждения в регионах, заявил РИА «Новости» глава комитета Ярослав Нилов.
18.06.2018 Государственное Собрание РС(Я)
С 13 по 15 июня 2018 года Управлением в рамках осуществления жилищного надзора и лицензионного контроля проведена 41 внеплановая выездная, документарная проверка.
20.06.2018 Управление строительного надзора РС(Я)