Кылаабынайа, ис санаабыт ыраас, кыайыылаахтык үлэлээн аастахпыт...

Мин 1971 сыллаахха Дьокусукайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумун бүтэрэн, ветеринарнай фельдшер идэтин ылан, Байкалов аатынан совхозка Бүтэйдээх отделениетыгар үлэбин саҕалаабытым. Ити кэмтэн ыла пенсияҕа тахсыахпар дылы үлэлээбитим.

Аҕыс сыл Бүтэйдээххэ үлэлээн бараммын, дьиэ кэргэним туругунан Дьокусукайга көһөн киирэммин үөрэммит техникуммар ветеринарнай клиникаҕа лабораннаабытым. 1982-1985 сылларга эмиэ Байкалов аатынан совхозка үүт тутааччынан үлэлээбитим.

1986 сыллаахха «Центральные электрические сети» диэн Якутскэнерго тэрилтэтигэр сүөһүнү иитэр комплекска ветеринарнай бырааһынан үлэлээбитим. Үлэлиир сирим Дьокуускайтан тэйиччи турара, онно киэҥ сылгы турар баҕата, сүөһүнү, кууруссаны иитэр фермалаахтара. Бу тэрилтэҕэ үлэбинэн салалтам Махтал суругунан наҕараадаламмытым.

Онтон Дьокуускайдааҕы ветеринарнай клиникаҕа лабораннаабытым. Манна үлэлиир кэммэр эмиэ хайҕалга эрэ сылдьыбытым. Үлэм куратор-лаборант диэн буолан, терапия, анатомия, патанатомия уруоктарын пособиенан хааччыйыы (муляж, опыттар),ону таһынан көтөрү иитэр фабрикаҕа, Племхозка баар фермаларга студеннары практикалатыы буолара. Эт комбинатыгар, халбаһы сыаҕыгар студеннар практикаланалларын кэпсэтэн тэрийэр соруктаах этим.

Дьркуускайга ЯСХТ базатыгар ветеринарнай клиника баар буолан, үөрэххэ уонна производствоҕа көмөлөөх этэ. Мин манна үөрэммит уонна кэлин үлэлээбит буоламмын, техникумҥа махталым улахан.

1968-1969 сылларга ветеринарнай клиника директорынан ветеринарнай наука кандидата, техникумҥа бастакынан наука кандидата буолбут Николай Иванович Огнев этэ. Кэргэнэ Галина Федоровна – анатомия, патанатомия преподавателэ, терапияҕа Т.Д. Каратаева, П.И. Мыреев – кэлин 1979 сыллаахха үлэлиирбэр үөрэтэллэрэ. Кэлин Д.Н. Николаева фармаколтгияҕа, М.М. Шадринова терапияҕа үөрэппитэ. Преподавателлэр бары даҕаны бэйэлэрин үөрэтэр предметтэригэр бэриниилээх дьон этилэрэ. Мин бу чулуу дьону кытта үлэлээбиппинэн, үөрэммиппинэн киэн туттабын. Кинилэр биһигини үчүгэйдик үөрэтэн, такайан ветеринар идэтин үчүгэйдик баһылыырбытыгар олук охсубуттара. Кэлин З.Е. Платонова үстэ миигин үөрэххин үрдэтин диэн этэ сылдьыбыта, билигин санаатахха, барыахха баар эбит, ону аҕам, 2 группалаах сэрии ветерана, сотору-сотору ыалдьар буолан, үөрэммэккэ хаалбытым.

1988 сыллаахха иккис оҕобун көрөр буоламмын, кэлин 2 группалаах инбэлиит буолан, пенсияҕа тахсан олоробун.

Үлэлээбит кэмнэрбин билигин наһаа үчүгэйдик саныыбын, ахтабын. Ол кэмҥэ наһаа даҕаны ыарахан үлэҕэ сылдьыбыт эбиппит! Ким да туора турбат, барытыгар бииргэ кэлэ-бара сүүрэ охсоҕун, ханнык да транспорт суох, суумкаҕын сүкпүтүнэн сатыы бара тураҕын.

Биирдэ бастаан саҥа үлэҕэ киирэн бараммын икки аҥар көстөөх сиргэ бараҕын диэн буолла. Биэкэнэ диэн учаастакка ынах матката тахсыбыт диэн буолла. Биригэдьиир ат була оҕуста. Акка бу диэн хаһан даҕаны олорботоҕум, ол гынан баран, син, дэриэбинэ оҕото буоламмын, миинээт аппын салайдаҕым дии. Биэкэнэҕэ тиийэммин ынах маткатын киллэрэн, бытыылкаҕа муус уган, сиһиттэн быалаан, арыый үрдүк муостаҕа (таҥнары) туруоран система оҥорон баран. Уоскуйан чэйдээн бараммын аппынан төттөрү Бүтэйдээхтээтим. Түүн 12 чаас саҕана бөһүөлэги буллум. Аны ол түүн ардах бөҕөтө, атым бүдүрүйэ-бүдүрүйэ, син, дьиэбэр тиийэн кэлбитим. Дьэ, ити курдук бастакы күннээх үлэм саҕаламмыта.

Ити кэмҥэ бииргэ үлэлээбит коллегаларым – Дария Павлова, Мотрена Тимофеевна Семенова, Тамара Слепцова, Ульяна Николаевна Романова, Михаил Михайлович Марков, Иван Новгородов, Ульяна Яковлевна Назарова уонна да атыттар.

Ардыгар врачтарым больничнайга эбэтэр атын биричиинэнэн кыаллыбат буоллахтарына, кинилэри солбуйан, отчуоту оҥорон эппиэтинэстээхтик үлэлиирим. Күһүн, саас ыытыллар сэллик (туберкулез), паратуберкулез вакцинацията, Өлөөн улууһугар 1969 сыллаахха сотуун (сибирскай язва) туруоҕуттан, ити ыарыылары утары вакцинациялааһын, ииримтийииттэн (бешенство) утары эмиэ вакциналыырбыт, бруцеллезка хаан ылыыта, штамм 19 вакциналааһын, атахсыт (некробактериоз) утары дезинфекциялааһын, внутримышечнай антибиотигы укуоллуурбут, сульфаниламиды иһэрдэрбит, ириҥэрбит сиринэн доруобай этигэр дылы толору быһан барммыт дезинфекциялаан бараммыт, риванол порошогу кутар этибит. Акка, ордук убаһаларга, тыйдарга уос бааһа (мыт) элбэх буолара. Ону ыалдьыбыт сиринэн хайытан ириҥэтин ыраастаан биэрэр этибит. Ону таһынан муннугар хас күн аайы КМиО4 (1:1000), фурацилин (1:5000), риванол (1:1000) натрий гидрокарбонат (2 %) суурадаһыннарынан сууйарбыт. Эрдэттэн бу ыарыыны бопсон Мытный антивирус п/к 50-100 мл хасда сиринэн абцесс тула укуол биэрэрбит. Ити барыта кыһыҥҥы кэмҥэ буолара. Тымныыны аахсыбакка ити үлэни барытын эт илиибитинэн оҥорор буоламмыт, билигин илиим сүһүөхтэрэ ыалдьаллар...

Сальмонеллезтан сылтаан кулуну кээһиини (сальмонеллезный аборт) утары вакцинация, лейкоз ыарыытыгар клиническай, аллергическай, копрологическай чинчийии түмүгүнэн хаан ылыытын серологическай бэрэбиэркэлээһин буолара.

Сүөһүгэ куйукта (оводовая инвазия) туран, ынахтар тириилэрин туһаныыга улахан охсууну оҥороро. Ол иһин күһүн, саас систэрин 3-4 % хлорофоһунан күүскэ соторбут. Ити үлэни сылын аайы оҥорор буоламмыт, бу ыарыыны эмиэ бопсубуппут.

Бу сүрүн ыарыыларга бары көхтөөхтүк үлэлээн, суох буолалларын ситиспит үөрүүбүтүн чахчы ветеринар эрэ өйдүөҕэ дии саныыбын!

Бүтэйдээххэ ол кэмҥэ килиэккэлээх кыылы иитэр ферма баара. Саһыллар элбэх төрүөҕү бирэллэрин биһигиттэн күүскэ ирдииллэрэ. Инфекционнай ыарыылары (пастереллез, сальмонеллез) утары вакцинациялааһын, инвазионнай (дефиллоботриоз), сыстыгана суох ыарыылар (самопогрызание) уонна да атын ыарыылары утары күүскэ үлэлиирбит. Саһыл атаҕын кэрбэнэр этэ. Ону ардыгар атаҕын сүһүөҕүнэн быһан, үчүгэйдик дезинфекциялаан баран, кэлин саһыл кыһыны туораабытын кэннэ забойга ыытыллара. Аһылыктарын эмиэ көрөр этим. Онно ыарыыттан өлбөтөх сүөһү этин, сылгы, сүөһү ис буотараҕын астыырга көрөн баран көҥүллүүрүм. Забой кэнниттэн тириитин харыстаан сүлэн баран охотоведы кытта государствоҕа туттарыыны кэтээн көрөрүм.

Саҥа төрөөбүт ньирэйдэргэ аҕылаан ыарыыны утары селенит натрия диэн эминэн иммунизация оҥорорбут.

Сүөһүнү, сылгыны, сибиинньэни аттааһын, ыарыыны сэрэтии сыалынан АБК и ПАБК, куртах искусственнай суогун, 12-перстнай оһоҕос экстрагын иһэрдэрбит. Сибиинньэлэргэ рожа, пастереллез, чума утары вакцинация оҥорорбут. Итини таһынан райсовет дьаһалынан көҥүл сылдьар ыттары тутан ылан укуоллуурбут.

Үлэлиирбитигэр кутуу саппыкыны уонна халааты биэрэллэрэ, онтон атынын бэйэҥ булунаҕын. Сайыннары-кыһыннары кутуу саппыкынан сылдьыбыппыт доруобуйаҕа олус охсор эбит.

Билигин санаатахха, ыарахан да үлэни үлэлээн ааспыт эбиппит биһиги ол сылларга. Эдэрбит бэрт буолан, тугу да аахсыбакка туран үлэлээбиппит түмүгэ – биир да махтала суох совхоз эстибитигэр үлэттэн тохтообуппут, саатар, паайа да суох хаалбытым.  

Хамнаспыт ол саҕана 70 солкуобай. Биһиги үлэлиир кэммитигэр сүөһү, сылгы да ахсаан өттүнэн элбэҕэ, уопсайы таһынан, кэтэххэ сибиинньэ элбэҕэ.

Бириэмэбитин аахсыбаккабыт түүнү-күнү быһа үлэлиирбит, хотоҥҥо хонон да турарбыт кэпсээн буолбат этэ. Биирдэ Байкалов аатынан совхозка М.М. Ефимов ветеринарнай врачтыырын саҕана, ынах игирэлэнэрэ биллэн, кесарево сечение эпэрээссийэтин оҥорбупутун өйдүүбүн.ньирэйдэр иккиэн туруктара үчүгэй, ынах күһүн забойга барбыта.

Ити курдук, биһиги – ол ааспыт кэм ветеринардара, доруобуйаны жа харыстаабаккабыт совхоз, республика туһугар туох-баарынан үлэлээбиппит.  Урут үлэлээн ааспыт кэмнэрим төһө даҕаны ыараханнарын иһин, бүгүн мин ол саҕана дьон ортотугар, бары биргэ үлэлээбипптинэн астынабын, үлэм өлүүтэ ситиһии, кыайыы-хотуу буолан тахсыбыта диэн астынабын! Суох буоллуннар ол наҕараадалар, тимир мэтээллэр – кылаабынайа биһиги бэйэбит ис санаабыт ыраас, кыайыылаахтык үлэлээн аастахпыт...

Бары биир идэлээхтэрбэр дьоллоох олоҕу, үлэҕитигэр ситиһиилэри баҕарабын!

 

Парасковья Михайловна Попова (Шишигина),

Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Байкалов аатынан совхоһун ветеринарнай фельдшерэ          

 
По теме
Идэм оҕолорбун атахтарыгар туруорарбар бигэ акылаат буолбута - Департамент ветеринарии РС(Я) 1969 сыл кулун тутар ыйга Дьокуускайдааҕы тыа хаhаайыстыбатын техникумун бүтэрэн ветеринарнай фельдшер идэтин ылбытым уонна дойдубар Төҥүлүгэ, оччотооҕуга Максим Горькай аатынан совхозка үлэҕэ анаммытым.
20.12.2017
 
В Якутии на работников Азиатско-Тихоокеанского банка завели уголовное дело? - ИА SakhaLife.Ru Следственной частью по расследованию организованной преступной деятельности Следственного управления МВД по Республике Саха (Якутия) возбуждено уголовное дело по части 4 статьи 159 Уголовного Кодекса Российской Федерации
21.09.2018
Следственной частью по расследованию организованной преступной деятельности Следственного управления МВД по Республике Саха (Якутия) возбуждено уголовное дело по части 4 статьи 159 Уголовного Кодекса Российской Федерации
21.09.2018
Впервые в истории Якутская лаборатория сможет провести исследования на сибирскую язву, туляремию, вирус бешенства - ИА SakhaLife.Ru Впервые в истории Якутии получено санитарно-эпидемиологическое заключение по безопасности работ с микроорганизмами I-II групп патогенности.
21.09.2018
 
Информационная декады  «Школа разъяснительного хозяина: тарифы на ветеринарные услуги» в Нюрбинском районе: приемы граждан  и  беседы - Департамент ветеринарии РС(Я)   В Нюрбинском улусе ГБУ РС (Я) «Управление ветеринарии с ветеринарно-испытательной лабораторией» активно провело информационную декаду.
21.09.2018
Глава администрации муниципального образования «Поселок Мохсоголлох» Александр Пермяков посетил исправительную колонию № 6 - УФСИН РС(Я) Глава администрации муниципального образования «Поселок Мохсоголлох» Александр Пермяков посетил исправительную колонию № 6 .
21.09.2018 УФСИН РС(Я)
Олекминский район: План госзадания на 9 месяцев выполним на 100 процентов - Департамент ветеринарии РС(Я)   14 сентября 2018 г. состоялось совещание ветеринарных специалистов Олекминского района по выполнению государственного задания и плана 9-ти месяцев текущего года и по прогнозу исполнения годовых показателей.
21.09.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)
Предлагается наделить ветеринарные службы силовых структур правом рассматривать дела об административных правонарушениях - Департамент ветеринарии РС(Я)   Распоряжением Правительства России от 19 сентября 2018 года №1980-р  в Госдуму внесен законопроект об уточнении полномочий органов государственного ветеринарного надзора на рассмотрение дел об административных правонарушениях.
21.09.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)
В Якутии наказаны дети — угонщики - ИА SakhaLife.Ru Прокуратура города Мирного поддержала государственное обвинение  по уголовному делу в отношении двух несовершеннолетних, совершивших ряд угонов.
21.09.2018 ИА SakhaLife.Ru
В Якутии убили подполковника - ИА SakhaLife.Ru Вчера в Нюрбе произошло громкое убийство. Был застрелен пенсионера МВД, подполковник в отставке Николай Акимович Акимов.
21.09.2018 ИА SakhaLife.Ru
Ольга Балабкина встретилась с худруком Бурятского театра кукол - Администрация Правительства и Президента РС(Я) И.о. заместителя председателя правительства Якутии Ольга Балабкина встретилась в пятницу с художественным руководителем Бурятского республиканского театра кукол «Ульгэр», заслуженным деятелем искусств Бурятии Эрдэни Жалцановым.
21.09.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
В Сахабулте появятся «арктические» пуховики! - ИА SakhaLife.Ru В рамках существующего договора между АГИКИ и «Сахабултом», которое действует в течение пяти лет, кафедра дизайна и декоративно-прикладного искусства сотрудничает с «Сахабултом» по части практической работы.
21.09.2018 ИА SakhaLife.Ru
Молодежный блок Окружной администрации, управлений округов 23 августа вышел на субботник на территории села Владимировка, где ко Дню города Якутска открывается новый арт-объект «Священный табун мифических лошадей».
31.08.2018 Эхо столицы
В Якутской ГСХА как дома - Якутская ГСХА Ректор Якутской ГСХА Иван Слепцов встретился, с прибывшими на учебу из зарубежных стран, студентами.
21.09.2018 Якутская ГСХА
Вот уже около полугода в нашей республике  люди разных возрастов и возможностей играют, осваивают, соревнуются и становятся победителями турниров по новому виду спорта - настольным спортивным играм.
30.08.2018 Эхо столицы
Народные депутаты Ил Тумэн поздравили с открытием республиканской выставки-ярмарки "Продовольствие - 2018" - Государственное Собрание РС(Я) Народные депутаты республики Елена Голомарева и Владимир Членов 21 сентября 2018 года приняли участие в открытии ежегодной Республиканской выставки-ярмарки сельских товаропроизводителей «Продовольствие – 2018».
21.09.2018 Государственное Собрание РС(Я)
О пробной переписи населения 2018 - Министерство строительного комплекса 1 октября в России стартует пробная перепись населения — ключевой этап подготовки к Всероссийской переписи населения 2020 года.
21.09.2018 Министерство строительного комплекса
   С 01 по 14 сентября 2018 года Управлением в рамках осуществления жилищного надзора и лицензионного контроля проведено 143 внеплановых выездных, документарных проверок.
21.09.2018 Управление строительного надзора РС(Я)
  В период с 13 по 19 сентября т.г. главными государственными инспекторами Территориальных подразделений Департамента ветеринарии Республики Саха (Якутия) проведено:
21.09.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)