Кылаабынайа, ис санаабыт ыраас, кыайыылаахтык үлэлээн аастахпыт...

Мин 1971 сыллаахха Дьокусукайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумун бүтэрэн, ветеринарнай фельдшер идэтин ылан, Байкалов аатынан совхозка Бүтэйдээх отделениетыгар үлэбин саҕалаабытым. Ити кэмтэн ыла пенсияҕа тахсыахпар дылы үлэлээбитим.

Аҕыс сыл Бүтэйдээххэ үлэлээн бараммын, дьиэ кэргэним туругунан Дьокусукайга көһөн киирэммин үөрэммит техникуммар ветеринарнай клиникаҕа лабораннаабытым. 1982-1985 сылларга эмиэ Байкалов аатынан совхозка үүт тутааччынан үлэлээбитим.

1986 сыллаахха «Центральные электрические сети» диэн Якутскэнерго тэрилтэтигэр сүөһүнү иитэр комплекска ветеринарнай бырааһынан үлэлээбитим. Үлэлиир сирим Дьокуускайтан тэйиччи турара, онно киэҥ сылгы турар баҕата, сүөһүнү, кууруссаны иитэр фермалаахтара. Бу тэрилтэҕэ үлэбинэн салалтам Махтал суругунан наҕараадаламмытым.

Онтон Дьокуускайдааҕы ветеринарнай клиникаҕа лабораннаабытым. Манна үлэлиир кэммэр эмиэ хайҕалга эрэ сылдьыбытым. Үлэм куратор-лаборант диэн буолан, терапия, анатомия, патанатомия уруоктарын пособиенан хааччыйыы (муляж, опыттар),ону таһынан көтөрү иитэр фабрикаҕа, Племхозка баар фермаларга студеннары практикалатыы буолара. Эт комбинатыгар, халбаһы сыаҕыгар студеннар практикаланалларын кэпсэтэн тэрийэр соруктаах этим.

Дьркуускайга ЯСХТ базатыгар ветеринарнай клиника баар буолан, үөрэххэ уонна производствоҕа көмөлөөх этэ. Мин манна үөрэммит уонна кэлин үлэлээбит буоламмын, техникумҥа махталым улахан.

1968-1969 сылларга ветеринарнай клиника директорынан ветеринарнай наука кандидата, техникумҥа бастакынан наука кандидата буолбут Николай Иванович Огнев этэ. Кэргэнэ Галина Федоровна – анатомия, патанатомия преподавателэ, терапияҕа Т.Д. Каратаева, П.И. Мыреев – кэлин 1979 сыллаахха үлэлиирбэр үөрэтэллэрэ. Кэлин Д.Н. Николаева фармаколтгияҕа, М.М. Шадринова терапияҕа үөрэппитэ. Преподавателлэр бары даҕаны бэйэлэрин үөрэтэр предметтэригэр бэриниилээх дьон этилэрэ. Мин бу чулуу дьону кытта үлэлээбиппинэн, үөрэммиппинэн киэн туттабын. Кинилэр биһигини үчүгэйдик үөрэтэн, такайан ветеринар идэтин үчүгэйдик баһылыырбытыгар олук охсубуттара. Кэлин З.Е. Платонова үстэ миигин үөрэххин үрдэтин диэн этэ сылдьыбыта, билигин санаатахха, барыахха баар эбит, ону аҕам, 2 группалаах сэрии ветерана, сотору-сотору ыалдьар буолан, үөрэммэккэ хаалбытым.

1988 сыллаахха иккис оҕобун көрөр буоламмын, кэлин 2 группалаах инбэлиит буолан, пенсияҕа тахсан олоробун.

Үлэлээбит кэмнэрбин билигин наһаа үчүгэйдик саныыбын, ахтабын. Ол кэмҥэ наһаа даҕаны ыарахан үлэҕэ сылдьыбыт эбиппит! Ким да туора турбат, барытыгар бииргэ кэлэ-бара сүүрэ охсоҕун, ханнык да транспорт суох, суумкаҕын сүкпүтүнэн сатыы бара тураҕын.

Биирдэ бастаан саҥа үлэҕэ киирэн бараммын икки аҥар көстөөх сиргэ бараҕын диэн буолла. Биэкэнэ диэн учаастакка ынах матката тахсыбыт диэн буолла. Биригэдьиир ат була оҕуста. Акка бу диэн хаһан даҕаны олорботоҕум, ол гынан баран, син, дэриэбинэ оҕото буоламмын, миинээт аппын салайдаҕым дии. Биэкэнэҕэ тиийэммин ынах маткатын киллэрэн, бытыылкаҕа муус уган, сиһиттэн быалаан, арыый үрдүк муостаҕа (таҥнары) туруоран система оҥорон баран. Уоскуйан чэйдээн бараммын аппынан төттөрү Бүтэйдээхтээтим. Түүн 12 чаас саҕана бөһүөлэги буллум. Аны ол түүн ардах бөҕөтө, атым бүдүрүйэ-бүдүрүйэ, син, дьиэбэр тиийэн кэлбитим. Дьэ, ити курдук бастакы күннээх үлэм саҕаламмыта.

Ити кэмҥэ бииргэ үлэлээбит коллегаларым – Дария Павлова, Мотрена Тимофеевна Семенова, Тамара Слепцова, Ульяна Николаевна Романова, Михаил Михайлович Марков, Иван Новгородов, Ульяна Яковлевна Назарова уонна да атыттар.

Ардыгар врачтарым больничнайга эбэтэр атын биричиинэнэн кыаллыбат буоллахтарына, кинилэри солбуйан, отчуоту оҥорон эппиэтинэстээхтик үлэлиирим. Күһүн, саас ыытыллар сэллик (туберкулез), паратуберкулез вакцинацията, Өлөөн улууһугар 1969 сыллаахха сотуун (сибирскай язва) туруоҕуттан, ити ыарыылары утары вакцинациялааһын, ииримтийииттэн (бешенство) утары эмиэ вакциналыырбыт, бруцеллезка хаан ылыыта, штамм 19 вакциналааһын, атахсыт (некробактериоз) утары дезинфекциялааһын, внутримышечнай антибиотигы укуоллуурбут, сульфаниламиды иһэрдэрбит, ириҥэрбит сиринэн доруобай этигэр дылы толору быһан барммыт дезинфекциялаан бараммыт, риванол порошогу кутар этибит. Акка, ордук убаһаларга, тыйдарга уос бааһа (мыт) элбэх буолара. Ону ыалдьыбыт сиринэн хайытан ириҥэтин ыраастаан биэрэр этибит. Ону таһынан муннугар хас күн аайы КМиО4 (1:1000), фурацилин (1:5000), риванол (1:1000) натрий гидрокарбонат (2 %) суурадаһыннарынан сууйарбыт. Эрдэттэн бу ыарыыны бопсон Мытный антивирус п/к 50-100 мл хасда сиринэн абцесс тула укуол биэрэрбит. Ити барыта кыһыҥҥы кэмҥэ буолара. Тымныыны аахсыбакка ити үлэни барытын эт илиибитинэн оҥорор буоламмыт, билигин илиим сүһүөхтэрэ ыалдьаллар...

Сальмонеллезтан сылтаан кулуну кээһиини (сальмонеллезный аборт) утары вакцинация, лейкоз ыарыытыгар клиническай, аллергическай, копрологическай чинчийии түмүгүнэн хаан ылыытын серологическай бэрэбиэркэлээһин буолара.

Сүөһүгэ куйукта (оводовая инвазия) туран, ынахтар тириилэрин туһаныыга улахан охсууну оҥороро. Ол иһин күһүн, саас систэрин 3-4 % хлорофоһунан күүскэ соторбут. Ити үлэни сылын аайы оҥорор буоламмыт, бу ыарыыны эмиэ бопсубуппут.

Бу сүрүн ыарыыларга бары көхтөөхтүк үлэлээн, суох буолалларын ситиспит үөрүүбүтүн чахчы ветеринар эрэ өйдүөҕэ дии саныыбын!

Бүтэйдээххэ ол кэмҥэ килиэккэлээх кыылы иитэр ферма баара. Саһыллар элбэх төрүөҕү бирэллэрин биһигиттэн күүскэ ирдииллэрэ. Инфекционнай ыарыылары (пастереллез, сальмонеллез) утары вакцинациялааһын, инвазионнай (дефиллоботриоз), сыстыгана суох ыарыылар (самопогрызание) уонна да атын ыарыылары утары күүскэ үлэлиирбит. Саһыл атаҕын кэрбэнэр этэ. Ону ардыгар атаҕын сүһүөҕүнэн быһан, үчүгэйдик дезинфекциялаан баран, кэлин саһыл кыһыны туораабытын кэннэ забойга ыытыллара. Аһылыктарын эмиэ көрөр этим. Онно ыарыыттан өлбөтөх сүөһү этин, сылгы, сүөһү ис буотараҕын астыырга көрөн баран көҥүллүүрүм. Забой кэнниттэн тириитин харыстаан сүлэн баран охотоведы кытта государствоҕа туттарыыны кэтээн көрөрүм.

Саҥа төрөөбүт ньирэйдэргэ аҕылаан ыарыыны утары селенит натрия диэн эминэн иммунизация оҥорорбут.

Сүөһүнү, сылгыны, сибиинньэни аттааһын, ыарыыны сэрэтии сыалынан АБК и ПАБК, куртах искусственнай суогун, 12-перстнай оһоҕос экстрагын иһэрдэрбит. Сибиинньэлэргэ рожа, пастереллез, чума утары вакцинация оҥорорбут. Итини таһынан райсовет дьаһалынан көҥүл сылдьар ыттары тутан ылан укуоллуурбут.

Үлэлиирбитигэр кутуу саппыкыны уонна халааты биэрэллэрэ, онтон атынын бэйэҥ булунаҕын. Сайыннары-кыһыннары кутуу саппыкынан сылдьыбыппыт доруобуйаҕа олус охсор эбит.

Билигин санаатахха, ыарахан да үлэни үлэлээн ааспыт эбиппит биһиги ол сылларга. Эдэрбит бэрт буолан, тугу да аахсыбакка туран үлэлээбиппит түмүгэ – биир да махтала суох совхоз эстибитигэр үлэттэн тохтообуппут, саатар, паайа да суох хаалбытым.  

Хамнаспыт ол саҕана 70 солкуобай. Биһиги үлэлиир кэммитигэр сүөһү, сылгы да ахсаан өттүнэн элбэҕэ, уопсайы таһынан, кэтэххэ сибиинньэ элбэҕэ.

Бириэмэбитин аахсыбаккабыт түүнү-күнү быһа үлэлиирбит, хотоҥҥо хонон да турарбыт кэпсээн буолбат этэ. Биирдэ Байкалов аатынан совхозка М.М. Ефимов ветеринарнай врачтыырын саҕана, ынах игирэлэнэрэ биллэн, кесарево сечение эпэрээссийэтин оҥорбупутун өйдүүбүн.ньирэйдэр иккиэн туруктара үчүгэй, ынах күһүн забойга барбыта.

Ити курдук, биһиги – ол ааспыт кэм ветеринардара, доруобуйаны жа харыстаабаккабыт совхоз, республика туһугар туох-баарынан үлэлээбиппит.  Урут үлэлээн ааспыт кэмнэрим төһө даҕаны ыараханнарын иһин, бүгүн мин ол саҕана дьон ортотугар, бары биргэ үлэлээбипптинэн астынабын, үлэм өлүүтэ ситиһии, кыайыы-хотуу буолан тахсыбыта диэн астынабын! Суох буоллуннар ол наҕараадалар, тимир мэтээллэр – кылаабынайа биһиги бэйэбит ис санаабыт ыраас, кыайыылаахтык үлэлээн аастахпыт...

Бары биир идэлээхтэрбэр дьоллоох олоҕу, үлэҕитигэр ситиһиилэри баҕарабын!

 

Парасковья Михайловна Попова (Шишигина),

Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Байкалов аатынан совхоһун ветеринарнай фельдшерэ          

 
По теме
Идэм оҕолорбун атахтарыгар туруорарбар бигэ акылаат буолбута - Департамент ветеринарии РС(Я) 1969 сыл кулун тутар ыйга Дьокуускайдааҕы тыа хаhаайыстыбатын техникумун бүтэрэн ветеринарнай фельдшер идэтин ылбытым уонна дойдубар Төҥүлүгэ, оччотооҕуга Максим Горькай аатынан совхозка үлэҕэ анаммытым.
20.12.2017
 
Ветерану ветеринарной службы Якутии Василию Дмитриеву – 80 лет - Департамент ветеринарии РС(Я) 16 июня  2018 года ветеринарная общественность Усть-Алданского улуса отметила 80-летие одного из уважаемых, старейших работников службы улуса – Василия Васильевича Дмитриева.
19.06.2018
Проведена проверка санитарно-зоогигиенического состояния птицефабрики «Нюрбинская» - Департамент ветеринарии РС(Я) По плану мероприятий и согласно договору производственного контроля ветеринарные специалисты ветеринарно-испытательной лаборатории Управления ветеринарии Нюрбинского района провели взятие смывов с производственных оборуд
19.06.2018
 
Библиотека ИК-8 - УФСИН РС(Я) В рамках благотворительной акции «Книга – осужденному» из муниципального казенного учреждения культуры «Ленская межпоселенческая централизованная библиотечная система» в библиотеку исправительной колонии № 8 ежеквартальн
19.06.2018
Семинар-совещание работников Управления Гостехнадзора РС(Я), посвященное 60-летнему юбилею создания органов Гостехнадзора России - Главгостехнадзор В период с 16 по 22 июня 2018 года Управление Гостехнадзора РС(Я) проводит общереспубликанский семинар-совещание работников Управления, посвященное 60-тилетнему юбилею органов гостехнадзора России.
19.06.2018 Главгостехнадзор
Проведена проверка санитарно-зоогигиенического состояния птицефабрики «Нюрбинская» - Департамент ветеринарии РС(Я) По плану мероприятий и согласно договору производственного контроля ветеринарные специалисты ветеринарно-испытательной лаборатории Управления ветеринарии Нюрбинского района провели взятие смывов с производственных оборуд
19.06.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)
Ветерану ветеринарной службы Якутии Василию Дмитриеву – 80 лет - Департамент ветеринарии РС(Я) 16 июня  2018 года ветеринарная общественность Усть-Алданского улуса отметила 80-летие одного из уважаемых, старейших работников службы улуса – Василия Васильевича Дмитриева.
19.06.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)
Якутским городским судом вынесен приговор в отношении 58-летней местной жительницы за совершение мошенничества в особо крупном размере.
19.06.2018 Прокуратура РС(Я)
Житель Алданского района Якутии предстанет перед судом по обвинению в убийстве, покушении на убийство двух лиц, а также угрозе убийством - Следственный комитет фото из свободных источников Следственным отделом по Алданскому району СУ СК России по Республике Саха (Якутия) завершено расследование уголовного дела по обвинению ранее судимого мужчины, 1982 года рождения,
14.06.2018 Следственный комитет
ВСЕ ФЛАГИ В ГОСТИ… - Центр экстренной медицинской помощи Двадцать четыре страны мира открыли в прошлую субботу в местности Ил Эйгэ свои представительства.
19.06.2018 Центр экстренной медицинской помощи
В национальном художественном музее РС (Я)  состоится презентация альбома-каталога «Михаил Носов» - Министерство культуры 19 июня в 16:00 в Национальном художественном музее РС (Я)  состоится презентация альбома-каталога «Михаил Носов», который посвящен 130-летию со дня рождения художника, этнографа, краеведа,
18.06.2018 Министерство культуры
О мониторинге за состоянием  атмосферного воздуха в Республике Саха (Якутия)   Управлением Роспотребнадзора по Республике Саха (Якутия) усилен ежедневный мониторинг содержания вредных веществ в атмосферном воздухе
19.06.2018 Роспотребнадзор
Более 1,748 млрд рублей будет предоставлено из федерального бюджета на реализацию социальных проектов в Якутии - Администрация Правительства и Президента РС(Я) Правительство России утвердило распределение трансфертов в размере 53,7 млрд рублей между дальневосточными регионами в 2018–2020 годах на строительство социальной инфраструктуры центров экономического роста в этих регионах.
19.06.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Айсен Николаев: Потенциал развития Нерюнгринского района Якутии один из самых мощных в республике - Администрация Правительства и Президента РС(Я) Нерюнгринский район является одним из потенциально мощных районов республики в плане развития с точки зрения наличия инфраструктуры, природных ресурсов и человеческого капитала.
19.06.2018 Администрация Правительства и Президента РС(Я)
Государственным ветеринарным инспектором Территориального подразделения Департамента ветеринарии Республики Саха (Якутия) по городу Якутску Иваном Скрябиным проведена внеплановая проверка Муниципального бюджетного дошкол
19.06.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)
В период с 8 по 14 июня т.г. главными государственными инспекторами Территориальных подразделений Департамента ветеринарии Республики Саха (Якутия) проведены: Одна плановая (Нюрбинский) и 3 внеплановые проверки (Томпонский,
19.06.2018 Департамент ветеринарии РС(Я)